1. Không gian mạng - nguy cơ hình thành “vùng xám tư tưởng” đối với thế hệ trẻ
Không gian mạng là mạng lưới kết nối của cơ sở hạ tầng công nghệ thông tin, bao gồm mạng viễn thông, mạng Internet, mạng máy tính, hệ thống thông tin, hệ thống xử lý và điều khiển thông tin, cơ sở dữ liệu; là nơi con người thực hiện các hành vi xã hội không bị giới hạn bởi không gian và thời gian (Khoản 3 Điều 2, Luật An ninh mạng năm 2018) [3].
Theo thống kê, Việt Nam là một trong những nước đứng đầu thế giới về tỷ lệ người dùng Internet và mạng xã hội. Hiện có hơn 72,7 triệu người sử dụng mạng xã hội, chiếm 73,3% dân số, trong số đó hơn 16% đối tượng sử dụng có từ 13 đến 24 [4]. Thế hệ trẻ lớn lên cùng không gian mạng và công nghệ số. Chính đặc điểm này giúp họ nhanh nhạy, sáng tạo, có chính kiến và khả năng lan tỏa thông tin mạnh mẽ. Tuy nhiên, đây cũng chính là “mảnh đất màu mỡ” mà các đối tượng xấu triệt để lợi dụng để xuyên tạc, chống phá. Với sức lan tỏa tức thì, tốc độ cập nhật liên tục và khả năng tiếp cận sâu rộng, đặc biệt trong giới trẻ - những người chiếm tỷ lệ lớn trong tổng số gần 80 triệu người dùng Internet tại Việt Nam, không gian mạng không chỉ đơn thuần là nơi trao đổi thông tin mà còn là nơi hình thành, củng cố hoặc lung lay tư tưởng, nhận thức, thái độ, niềm tin và quan điểm chính trị - xã hội.
Không gian mạng - Nguy cơ hình thành “vùng xám tư tưởng” đối với thế hệ trẻ. Nguồn: Internet
Do tính chất “mở” cùng khả năng ẩn danh và cơ chế thuật toán của các nền tảng số, không gian mạng đang trở thành môi trường thuận lợi để các thế lực thù địch, phản động âm thầm, lén lút gieo rắc thông tin sai lệch, xuyên tạc lịch sử, bóp méo sự thật và kích động tâm lý chống đối, nhất là đối với thế hệ trẻ. Một trong những thủ đoạn ngày càng tinh vi, nguy hiểm của các thế lực thù địch trên không gian mạng là sự ngụy trang dưới những “vỏ bọc trung lập”, khoác áo “trí thức độc lập”, “phản biện xã hội” để tung ra nội dung mang tính chống phá, xuyên tạc. Những bài viết tưởng như mang tính học thuật, trung dung nhưng lại được cài cắm những luận điểm lắt léo, ngôn ngữ ngụy biện, lập lờ nhằm gieo rắc hoài nghi, làm xói mòn niềm tin của thế hệ trẻ vào Đảng, Nhà nước.
Lợi dụng các biến động chính trị, xã hội tại một số quốc gia Trung Đông, Nam Á và Đông Nam Á, các thế lực thù địch đã đẩy mạnh việc lan truyền các thông tin xuyên tạc, “bóp méo” sự thật trên không gian mạng. Chúng gắn ghép bối cảnh quốc tế vào tình hình trong nước. Nhiều luận điệu nguy hiểm được dựng lên với mục tiêu kích động tâm lý bất mãn, cổ xúy tư tưởng cực đoan, thậm chí kêu gọi “bất tuân dân sự”, “cách mạng màu”, hướng tới gây rối an ninh, trật tự. Không dừng lại ở đó, các đối tượng còn sử dụng thủ đoạn tinh vi hơn như “ngụy trang thông tin”, núp bóng các hội nhóm “trao đổi học thuật”, các diễn đàn “bàn luận chính trị” trên mạng xã hội để từng bước gieo rắc hoài nghi, làm xói mòn niềm tin, bóp méo nhận thức của giới trẻ. Những nội dung này thường được thiết kế dưới dạng clip ngắn, meme, bài viết mang tính “giật gân” nhằm đánh trúng tâm lý tò mò, thích thể hiện cá nhân của thế hệ trẻ, đặc biệt là “Gen Z”. Nguy hiểm hơn, hoạt động “phá hoại tư tưởng” còn được lồng ghép thông qua việc cổ súy lối sống thực dụng, cá nhân cực đoan, xem nhẹ giá trị truyền thống, từ đó từng bước làm lệch chuẩn hệ giá trị văn hóa - xã hội của một bộ phận thanh thiếu niên. Chính những điều này đã dần “gặm nhấm” sâu vào trong nhận thức, gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến “nhãn quan chính trị” của thế hệ trẻ.
Một trong những luận điệu xuyên tạc của đối tượng xấu trên không gian mạng. Nguồn: Internet
2. Nhận diện âm mưu, thủ đoạn xuyên tạc Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng của các thế lực thù địch trên không gian mạng
Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng Cộng sản Việt Nam đã thành công rất tốt đẹp, là sự kiện chính trị đặc biệt quan trọng, để lại dấu ấn sâu đậm trong đời sống chính trị - xã hội của đất nước, mở ra kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc với khát vọng vươn lên mạnh mẽ, tự lực, tự cường và thịnh vượng. Đại hội XIV không chỉ tổng kết toàn diện chặng đường 40 năm đổi mới đất nước (1986-2026), đánh giá khách quan những thành tựu to lớn, có ý nghĩa lịch sử mà còn thẳng thắn chỉ ra hạn chế, yếu kém, đề ra phương hướng, mục tiêu, nhiệm vụ, giải pháp chiến lược cho nhiệm kỳ tới và tầm nhìn dài hạn. Sự thống nhất cao về nhận thức và hành động, tinh thần dân chủ, kỷ cương, đổi mới, trách nhiệm của Đại hội tiếp tục khẳng định vai trò lãnh đạo của Đảng, củng cố niềm tin của cán bộ, đảng viên và nhân dân đối với con đường đi lên chủ nghĩa xã hội ở Việt Nam.
Quang cảnh Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Nguồn: Thông tấn xã Việt Nam
Trong niềm phấn khởi chung của toàn dân tộc Việt Nam, bên cạnh dòng chảy chủ lưu của sự tin tưởng và kỳ vọng, trên không gian mạng cũng như một số kênh thông tin hải ngoại vẫn có những âm thanh “lạc điệu”. Một số thế lực thù địch, cơ hội chính trị với cái nhìn hằn học và thiển cận đã gieo rắc các luận điệu xuyên tạc hòng hạ thấp, bôi đen thành công của Đại hội. Chúng thường công kích vào 2 vấn đề cốt lõi: công tác nhân sự và đường lối phát triển. Những thủ đoạn quen thuộc như bóp méo thông tin, cắt ghép phát biểu, suy diễn chủ trương, thổi phồng khó khăn nội tại, thậm chí bịa đặt về công tác nhân sự Đại hội… được sử dụng với tần suất dày đặc, có tổ chức, có kịch bản nhằm tạo “nhiễu loạn” thông tin và làm xói mòn niềm tin của quần chúng. Nguy hại hơn, các đối tượng còn sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để cắt ghép hình ảnh nhằm bôi nhọ nhân sự và vu cáo, nói xấu, xuyên tạc về nhân thân của các đại biểu, nhân thân của lãnh đạo các cơ quan Đảng, Nhà nước, tạo dựng các video đăng tải, chia sẻ lên các nền tảng mạng xã hội như Facebook, Youtube, Tiktok… Những luận điệu bôi nhọ mà các thế lực thù địch, các tổ chức phản động lưu vong, cơ hội chính trị rêu rao là sai sự thật hoặc thổi phồng sự thật, đan cài thật giả lẫn lộn, tung ra các thông tin thiếu cơ sở, chưa được kiểm chứng với mục đích gây tư tưởng hoài nghi về công tác nhân sự của Đảng, Nhà nước và phẩm chất, năng lực thực sự của nhân sự cán bộ các cấp, của đại biểu Quốc hội, Hội đồng nhân dân. Các đối tượng thông tin xuyên tạc rằng, công tác nhân sự thực chất chỉ là chiêu trò “sắp xếp quyền lực”, “đấu đá phe phái”, “mất dân chủ”, “chia bè cánh”… để gây nhiễu loạn thông tin…
Thứ nhất, chúng xuyên tạc, phủ nhận nội dung các dự thảo văn kiện của Ban Chấp hành Trung ương khóa XIII trình Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng nhằm hạ thấp ý nghĩa, tầm vóc của Đại hội, hạ bệ vị thế của Đảng. Các thế lực thù địch, phản động tập trung xuyên tạc từ hình thức đến nội dung của dự thảo văn kiện. Bài viết trên kênh RFA miệt thị, hình thức văn kiện là “một mớ hổ lốn các câu chữ trộn lẫn vào nhau”.
Về nội dung, chúng bôi nhọ văn kiện chỉ là “những gì xào nấu lại từ những văn kiện trước”, “chỉ là những khẩu hiệu, hô hào chung chung”, “mớ lý thuyết suông”, “giáo điều, bảo thủ”, “thiếu sự đổi mới, sáng tạo”, “vẫn là kiên trì, kiên định chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh lỗi thời, lạc hậu”… Điển hình như bài viết của Nguyễn Huy Vũ trên RFA vu cáo rằng, Đảng Cộng sản không thể tìm cho mình một lý luận mới để thay thế, dẫn đến “bế tắc trong đường lối và tổ chức”, từ đó quy kết “nó sẽ mở đường cho một cuộc khủng hoảng ngay bên trong đảng Cộng sản”. Các thế lực thù địch ra sức xuyên tạc, gieo rắc tâm lý hoài nghi về tính khoa học, khả thi trong thực hiện các mục tiêu phát triển của đất nước...
Thứ hai, xuyên tạc thành tựu, ý nghĩa của công cuộc đổi mới đất nước sau 40 năm. Dự thảo văn kiện trình Đại hội XIV bao gồm Dự thảo Báo cáo tổng kết một số vấn đề lý luận và thực tiễn về công cuộc đổi mới theo định hướng xã hội chủ nghĩa trong 40 năm qua ở Việt Nam. Các thế lực thù địch, phản động đã tập trung khoét sâu, thổi phồng những hạn chế, yếu kém trong các lĩnh vực kinh tế, văn hóa, xã hội của đất nước và rêu rao rằng, sau 40 năm đổi mới, nhân dân Việt Nam “vẫn phải sống trong cảnh bần cùng”, “văn hóa, xã hội xuống cấp, đạo đức suy đồi”... Chúng vu cáo “nếu mà vẫn còn dưới sự lãnh đạo của Đảng Cộng sản Việt Nam, vẫn còn thể chế chính trị độc đảng như thế này, không có tam quyền phân lập, không có tự do ứng cử, bầu cử, đề cử… thì chẳng thấy hy vọng gì mới cả mà thậm chí còn càng ngày càng đi xuống”... Thực chất âm mưu thâm độc của chúng là bôi đen hiện thực, thổi phồng những tồn tại, hạn chế để kích động chống Đảng, Nhà nước, phủ nhận vai trò lãnh đạo của Đảng và đòi xóa bỏ sự lãnh đạo của Đảng đối với Nhà nước và xã hội...
Một số thông tin xuyên tạc về Đại hội XIV của Đảng do các trang thông tin thù địch, phản động đăng tải. Nguồn: Internet
Thứ ba, các đối tượng phản động bịa đặt, xuyên tạc công tác nhân sự Đại hội XIV của Đảng. Công tác nhân sự là vấn đề “then chốt của then chốt” nhưng qua “lăng kính” của những kẻ phản động, chống đối thì chúng quy chụp công tác nhân sự là “việc thanh trừng phe phái, các phe đấu nhau”, công tác nhân sự Đại hội XIV của Đảng “chỉ làm màu”, “áp đặt từ trước”, “việc bầu cử tại đại hội chỉ là dân chủ hình thức”, “tước bỏ quyền tự do, dân chủ của các đại biểu dự Đại hội XIV trong việc ứng cử, đề cử và bầu cử”... Chúng thổi phồng những hạn chế, khuyết điểm của Đảng, Nhà nước trong công tác quy hoạch, đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ cán bộ chủ chốt các cấp và rêu rao rằng Đảng, Nhà nước vẫn tiếp tục sử dụng những tiêu chuẩn cũ kỹ, lạc hậu, do đó không chọn được cán bộ có đức, có tài... Thậm chí, chúng còn liệt kê danh sách Ban Chấp hành Trung ương, Bộ Chính trị và Ban Bí thư Trung ương nhiệm kỳ 2026-2031, từ đó bôi nhọ đời sống cá nhân của những đồng chí này.
3. Thế hệ trẻ Việt Nam trước những luồng thông tin xấu độc xuyên tạc Đại hội XIV của Đảng trên không gian mạng
Trước những luồng thông tin đa chiều phản ánh về Đại hội XIV của Đảng trên không gian mạng, phần lớn thế hệ trẻ Việt Nam luôn giữ vững bản lĩnh cách mạng, có ý thức nhạy bén chính trị, tích cực đấu tranh ngăn chặn, phản bác những thông tin, luận điệu sai trái, những biểu hiện tiêu cực của xã hội và sự chống phá, xuyên tạc của các thế lực thù địch, phản động. Lực lượng đoàn viên, thanh niên đã tích cực chia sẻ, lan tỏa các bài viết, hình ảnh, video về thành tựu đất nước, đường lối đổi mới và các nội dung cốt lõi của Đại hội XIV. Phương châm cốt lõi là “lấy cái đẹp dẹp cái xấu”, lấy thông tin tích cực để lấn át thông tin tiêu cực. Đồng thời, họ còn chủ động trang bị kiến thức, phát huy vai trò của các câu lạc bộ Lý luận trẻ để nhận diện các thủ đoạn tinh vi, như dùng “truyền thông đen”, cắt ghép thông tin hay kích động hoài nghi về công tác nhân sự và đường lối của Đảng của các thế lực thù địch để từ đó tuyên truyền, nâng cao ý thức cảnh giác cho toàn xã hội. Họ trực tiếp bình luận, lập luận sắc bén để phản bác và vạch trần các nội dung sai sự thật liên quan đến nhiều khía cạnh khác nhau của Đại hội XIV.
Tuy nhiên, các thế lực xấu dường như vẫn không từ bỏ hy vọng kích động, lôi kéo thế hệ trẻ chống phá Đảng, Nhà nước vì chúng nhận ra đây là lực lượng tiềm năng, còn thiếu “sức đề kháng” trước ma trận thông tin về chính trị. Không còn chống phá bằng những luận điệu thô cứng, dễ nhận biết như trước, chúng thường “bọc đường” thông tin sai trái bằng hình thức giải trí, clip ngắn, bình luận thời sự, các mẩu chuyện đời tư, những phát ngôn có vẻ “thẳng thắn”, “phản biện”, “nói sự thật”. Một bộ phận các bạn trẻ do thiếu nền tảng lý luận, thiếu kỹ năng kiểm chứng thông tin, nên rất dễ nhầm lẫn giữa “phản biện xây dựng” với xuyên tạc; giữa tự do ngôn luận với tán phát thông tin sai sự thật, giữa cá tính cá nhân với thái độ lệch chuẩn chính trị, do đó rất dễ bị “cuốn theo” bởi những luồng thông tin xấu độc, đặc biệt trong bối cảnh đất nước ta vừa tổ chức Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng thành công rất tốt đẹp.
Không dừng lại ở đó, các thế lực thù địch còn triệt để khai thác thuật toán mạng xã hội để “nuôi dưỡng” nhận thức sai lệch. Khi một người trẻ từng xem, thích hoặc bình luận các nội dung tiêu cực, hệ thống sẽ tiếp tục gợi ý các nội dung tương tự, tạo thành “vòng lặp thông tin” khép kín, khiến họ dần bị “bọc kín” trong một thế giới quan sai lệch mà không nhận ra. Đây chính là hình thức “diễn biến hòa bình” trên không gian mạng với mức độ tinh vi cao. Thực tế cho thấy, không ít trường hợp thanh thiếu niên chia sẻ, bình luận những nội dung sai sự thật, xuyên tạc Đại hội XIV của Đảng mà không hề ý thức được hệ quả. Có người chỉ vì tò mò, “bắt trend”, hoặc tin vào những thông tin giật gân mà vô tình tiếp tay cho tin giả lan rộng. Nguy hiểm hơn, một số cá nhân do thiếu hiểu biết hoặc lệch lạc về nhận thức đã chuyển từ trạng thái “bị tác động” sang “chủ động phát tán”, trở thành “mắt xích” trong chuỗi lan truyền thông tin xấu độc.
Bên cạnh đó, một số ít thanh niên dù có trình độ học vấn cao, được đào tạo bài bản nhưng lại mơ hồ về lịch sử dân tộc, không nắm vững những thành tựu to lớn của công cuộc đổi mới, thậm chí thiếu hiểu biết căn bản về vai trò lãnh đạo của Đảng; chưa chủ động tìm hiểu các nghị quyết của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước, trong khi lại dành nhiều thời gian cho các nội dung giải trí thiếu chọn lọc trên mạng xã hội. Trên không gian mạng, không khó để bắt gặp những tài khoản do người trẻ quản lý tham gia bình luận, chia sẻ các nội dung chưa được kiểm chứng, thậm chí có tính chất xuyên tạc, phủ nhận lịch sử. Đáng nói, nhiều người trong số đó là sinh viên, người có tri thức, nhưng thiếu sức “đề kháng” trước luồng thông tin độc hại.
4. Xây dựng “lá chắn tư tưởng” vững chắc góp phần nâng cao “sức đề kháng” của thế hệ trẻ trước những luồng thông tin xấu độc xuyên tạc Đại hội XIV của Đảng trên không gian mạng
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh tại các Hội nghị về công tác tư tưởng, lý luận rằng: Phải kiên quyết, kiên trì đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; bảo vệ vững chắc nền tảng tư tưởng của Đảng, giữ vững niềm tin của nhân dân, nhất là thế hệ trẻ. Đây không chỉ là mệnh lệnh chính trị mà còn là yêu cầu cấp thiết từ thực tiễn. Do đó, đấu tranh với âm mưu, thủ đoạn chống phá của các thế lực thù địch không thể chỉ dựa vào các cơ quan chức năng, mà cần sự tham gia chủ động của chính thanh niên, những chiến sĩ tiên phong trong thời đại số. Khi mỗi người trẻ có đủ bản lĩnh, tri thức và trách nhiệm, thì mọi âm mưu “làm nhạt Đảng”, “lệch chuẩn lý tưởng” sẽ không có đất để tồn tại. Trước những thuận lợi, thời cơ cũng như khó khăn, rào cản của thời cuộc, để nâng cao “sức đề kháng” của thế hệ trẻ trước những luồng thông tin xấu độc xuyên tạc Đại hội XIV của Đảng trên không gian mạng, cần phải tập trung vào một số giải pháp sau:
- Thế hệ trẻ cần nhận thức rõ về ý nghĩa, tầm quan trọng đặc biệt của Đại hội XIV của Đảng.
Trong bối cảnh thông tin đa chiều, thật - giả đan xen, “miễn dịch” thông tin xấu độc không còn là khái niệm mang tính lý thuyết, mà trở thành năng lực sống còn đối với mỗi công dân Việt Nam, đặc biệt là thế hệ trẻ. Nếu thiếu khả năng “tự đề kháng”, người trẻ rất dễ bị cuốn theo những luồng thông tin lệch lạc, từ đó dẫn đến nhận thức sai, hành động sai, thậm chí bị lợi dụng vào những mục đích chống phá. Một thanh niên hiểu đúng lịch sử, nắm vững đường lối, quan điểm của Đảng, có niềm tin vững chắc vào con đường phát triển của đất nước sẽ không dễ bị dao động trước những luận điệu xuyên tạc. Ngược lại, sự mơ hồ về chính trị, thiếu nền tảng lý luận chính là “điểm yếu” để các thế lực thù địch khai thác.
Với những quyết sách mang tầm chiến lược của Đại hội XIV sẽ tạo đà cho đất nước bứt phá trong giai đoạn mới. Đặc biệt, khoa học công nghệ, hội nhập quốc tế sâu rộng và chiến lược phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao sẽ trở thành động lực then chốt, khơi dậy khát vọng cống hiến của tuổi trẻ. Do đó, thế hệ trẻ cần nhận thức rõ những thành tựu to lớn của đất nước hôm nay là kết quả từ đường lối đúng đắn, sự chèo lái kiên định của Đảng qua các giai đoạn lịch sử. Đại hội XIV không chỉ là sự kiện chính trị trọng đại của đất nước, mà còn là nguồn động viên to lớn, tiếp thêm niềm tin, khát vọng để tuổi trẻ không ngừng học tập, rèn luyện, cống hiến sức trẻ, trí tuệ cho công cuộc xây dựng quê hương, đất nước ngày càng giàu đẹp, văn minh.
Muốn vậy, thế hệ trẻ phải kiên định những nội dung mang tính nguyên tắc, đó là chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, độc lập dân tộc gắn liền với chủ nghĩa xã hội, lý luận về đường lối đổi mới được thể hiện trong văn kiện Đại hội XIV của Đảng. Từ đó, năng lực “miễn dịch” trước những luồng thông tin xấu độc xuyên tạc Đại hội XIV trên không gian mạng của thế hệ trẻ sẽ ngày càng được vun đắp. Tư duy phản biện, khả năng phân tích thông tin, nhận diện ngôn ngữ ngụy biện và hiểu được bản chất sâu xa của vấn đề là “lá chắn” hiệu quả giúp thế hệ trẻ không bị cuốn theo những dòng chảy lệch lạc, bóp méo sự thật, xuyên tạc sự thành công của Đại hội.
Tại địa phương, các cấp, các ngành cần tiếp tục đẩy mạnh cụ thể hóa Nghị quyết Đại hội XIV bằng những chương trình, kế hoạch hành động thiết thực, tập trung giữ vững an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội, tạo môi trường ổn định cho phát triển kinh tế - xã hội, chăm lo đời sống Nhân dân. Trong đó, lực lượng Công an tăng cường nắm tình hình, chủ động đấu tranh, phản bác các quan điểm sai trái, thù địch; đồng thời đẩy mạnh công tác tuyên truyền pháp luật, xây dựng thế trận an ninh nhân dân vững chắc ngay từ cơ sở.
- Xây dựng “sức đề kháng số” cho thế hệ trẻ, góp phần “miễn nhiễm” với những luồng thông tin xấu độc.
Lịch sử dân tộc đã khẳng định vai trò to lớn của thanh niên trong sự nghiệp dựng nước và giữ nước. Sinh thời, Hồ Chí Minh từng nhấn mạnh: Thanh niên là lực lượng quyết định tương lai của dân tộc. Trong mọi giai đoạn cách mạng, thế hệ trẻ luôn là lực lượng tiên phong, nòng cốt.
Bước vào kỷ nguyên mới, trước “cơn bão” thông tin đang phát triển mạnh mẽ chưa từng thấy, nhiệm vụ cấp thiết đặt ra là phải xây dựng “sức đề kháng số” cho thế hệ trẻ trên không gian mạng. Trước hết, cần tăng cường giáo dục lý tưởng cách mạng, đạo đức, lối sống và lòng tự hào dân tộc; giúp giới trẻ hiểu rõ bản chất của các thủ đoạn như “diễn biến hòa bình”, “cách mạng màu”, “bất tuân dân sự” mà các thế lực thù địch đang lợi dụng trên không gian mạng.
Song song đó, cần chú trọng trang bị kỹ năng số như: khả năng phân tích, kiểm chứng thông tin; nhận diện ngôn ngữ ngụy biện; đánh giá nguồn tin; nhận diện các chiêu trò như cắt ghép, giật tít, dẫn dắt cảm xúc; từ đó hình thành tư duy phản biện sắc bén. Đây chính là “lá chắn” quan trọng giúp thế hệ trẻ không bị cuốn theo những trào lưu lệch chuẩn hay thông tin sai lệch.
Đặc biệt, với thanh niên, học sinh, sinh viên, những nhóm thường xuyên tiếp xúc với mạng xã hội, thì việc trang bị năng lực nhận biết, chọn lọc thông tin càng trở nên quan trọng. Nếu chỉ biết sử dụng công nghệ mà không biết kiểm chứng, người trẻ rất dễ trở thành đối tượng bị dẫn dắt. Ngược lại, khi được trang bị đầy đủ kỹ năng, có sự hiểu biết về pháp luật và bản lĩnh chính trị, chính họ cũng có thể trở thành lực lượng lan tỏa thông tin tích cực, phản bác lại các thông tin sai trái. “Miễn dịch” thông tin xấu độc là bản lĩnh dám nói “Không” với cái sai, dám lên tiếng bảo vệ cái đúng. Đó không phải là sự tranh cãi cực đoan, mà là thái độ rõ ràng, lập trường vững vàng trước các vấn đề liên quan đến lợi ích quốc gia, dân tộc.
“Sức đề kháng thông tin” không tự nhiên có. Nó được hình thành, củng cố bằng giáo dục, bằng truyền thông từ báo chí, bằng thói quen kiểm chứng và văn hóa trách nhiệm trên không gian mạng. Đây chính là “điểm chặn” đầu tiên trước khi cái sai kịp lan rộng. Khi hàng triệu người trẻ trên không gian mạng tăng cường “sức đề kháng” ấy, xã hội sẽ có một lớp phòng vệ rất bền trước các chiến dịch xuyên tạc, chống phá Nhà nước của các đối tượng thù địch.
Mặt khác, cần có các giải pháp định hướng, phòng ngừa và đấu tranh linh hoạt, sáng tạo, phù hợp với tâm lý và hành vi truyền thông của giới trẻ; từ đó không chỉ chống “nhiễm độc” mà còn tạo “kháng thể” nhận thức vững vàng, giúp thế hệ trẻ có đủ sức đề kháng trước những “cám dỗ” ngôn từ, hình ảnh lệch chuẩn và cạm bẫy thông tin độc hại, nhất là đối với những luồng thông tin xấu độc xuyên tạc Đại hội XIV của Đảng. Phát huy vai trò của các cá nhân có ảnh hưởng trên mạng xã hội - đặc biệt là những KOL thuộc thế hệ “Gen Z” - trong việc lan tỏa thông tin chính thống, truyền cảm hứng sống đẹp, sống có trách nhiệm. Khi thông tin tích cực được nhân rộng, “đất sống” của tin giả, thông tin xấu độc sẽ bị thu hẹp.
- Từng bước hoàn thiện “hàng rào pháp lý” trong đấu tranh với các thông tin, luận điệu xuyên tạc
Nghị quyết 35-NQ/TW, ngày 22-10-2018 của Bộ Chính trị đã đặt ra yêu cầu bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới. Trong môi trường số hiện nay, “tình hình mới” ấy không chỉ là sự xuất hiện của các luận điệu xuyên tạc, mà còn là sự thay đổi phương thức chống phá: nhanh hơn, đa nền tảng hơn và có thể được hỗ trợ bởi trí tuệ nhân tạo [1]. Vì vậy, bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng không thể chỉ hiểu là công việc của một lực lượng đơn lẻ, càng không thể chỉ làm theo kiểu xử lý từng vụ việc phát sinh. Đó phải là năng lực phòng vệ thường xuyên của cả hệ thống chính trị và toàn xã hội.
Việc hoàn thiện “hàng rào pháp lý” là hết sức cần thiết. Các hành vi đăng tải, chia sẻ thông tin sai sự thật, xuyên tạc, kích động cần được xử lý nghiêm minh theo quy định pháp luật. Sự nghiêm khắc này không nhằm hạn chế tự do ngôn luận, mà chính là để bảo vệ môi trường thông tin lành mạnh, bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng của mỗi công dân, đặc biệt là giới trẻ. Khi các quy định của pháp luật trở nên chi tiết và cụ thể, góp phần tạo nền tảng vững chắc để mỗi người trẻ tự nâng cao “sức đề kháng số” cho chính bản thân mình thông qua việc chủ động trong bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch theo phương châm “Nhận thức đúng, thông tin đủ, hành động nhanh, kết nối mạnh, lan tỏa rộng”. Tăng cường sản xuất các sản phẩm truyền thông lan tỏa thông tin tích cực và đấu tranh trực diện, có tính thuyết phục cao.
Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm đã nhiều lần nhấn mạnh: “Bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng phải bắt đầu từ mỗi con người, mỗi công dân, trong đó thanh niên là lực lượng nòng cốt. Khi mỗi người trẻ trở thành một “bộ lọc thông tin” có trách nhiệm, một “điểm tựa” của sự thật, thì những luồng thông tin xấu độc dù tinh vi đến đâu cũng khó có thể tác động, lôi kéo.
Không gian mạng không vô hình, cũng không vô chủ, không phải là nơi ai muốn nói gì cũng được, càng không thể trở thành “vùng xám tư tưởng” để các phần tử xấu lợi dụng gieo rắc hoài nghi, xuyên tạc, kích động. Khi người trẻ hành động bằng lý trí sắc bén, trái tim yêu nước và trách nhiệm công dân thì không gian mạng sẽ không còn là “bãi chiến trường” của thông tin, ngôn từ độc hại mà là vùng đất lan tỏa ánh sáng tư tưởng đúng đắn, góp phần củng cố niềm tin xã hội, giữ vững nền tảng tư tưởng của Đảng theo trong thời đại số.
Đại úy Nguyễn Mai Khánh Linh
Phòng Công tác chính trị, Công an TP Cần Thơ
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. Bộ Chính trị, Nghị quyết 35-NQ/TW, ngày 22/10/2018 “Về tăng cường bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đấu tranh phản bác các quan điểm sai trái, thù địch trong tình hình mới”, Hà Nội.
2. Đảng Cộng sản Việt Nam (2026), Văn kiện Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Hà Nội.
3. Quốc hội nước Cộng hòa xã hội chủ nghĩa Việt Nam (2018), Luật An ninh mạng năm 2018, Hà Nội.
4. Tạp chí An toàn thông tin điện tử.