Trong dòng chảy sôi động của âm nhạc đương đại, ngày càng có nhiều nghệ sĩ lựa chọn các giá trị văn hóa truyền thống, đưa chất liệu dân gian, âm hưởng vùng miền và niềm tự hào về quê hương, đất nước vào các sản phẩm âm nhạc mới.
Không chỉ làm mới cách thể hiện di sản, những sáng tạo này còn góp phần đưa văn hóa Việt Nam đến gần hơn với công chúng.
Hướng tới Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11 lần đầu tiên, các sản phẩm âm nhạc này là cách nghệ sĩ thể hiện trách nhiệm với di sản, góp phần tôn vinh sự đa dạng văn hóa của cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam, khẳng định sức sống của các giá trị truyền thống trong xã hội hiện đại.
Làm mới cách kể chuyện văn hóa
NSƯT Võ Minh Lâm và Nguyễn Duyên Quỳnh tiếp tục tìm được sự đồng điệu trong “Gấm hoa Việt Nam”. Ảnh: Hữu Duyên/TTXVN
Nghệ sĩ Ưu tú Võ Minh Lâm vừa chính thức giới thiệu MV (Music Video, video âm nhạc) “Gấm hoa Việt Nam”, sáng tác của nhạc sĩ Ngô Quốc Khang, kết hợp song ca cùng ca sĩ Nguyễn Duyên Quỳnh. Đây là dự án được nam nghệ sĩ chủ động đặt hàng và đầu tư tâm huyết, như một món quà nghệ thuật hướng đến Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11. Tác phẩm mở ra hành trình âm nhạc xuyên suốt ba miền Bắc - Trung - Nam, tái hiện vẻ đẹp thiên nhiên, con người và những sắc thái văn hóa đặc trưng của đất nước.
MV xây dựng một bức tranh văn hóa đa sắc, nơi các vùng miền và di sản được kết nối bằng âm nhạc, hình ảnh và ngôn ngữ điện ảnh. Khán giả bắt đầu hành trình từ những dải ruộng bậc thang hùng vĩ vùng Đông Bắc - Tây Bắc với hình ảnh núi rừng, sông Nho Quế, đèo Mã Pí Lèng, thác Bản Giốc; tiếp nối là không gian thơ mộng của sông Hương, Ngọ Môn và vẻ trầm mặc của cố đô Huế; sau đó xuôi về miền Tây Nam Bộ với những cánh đồng lúa, sông nước Cửu Long và đầm sen Ao Bà Om.
Với NSƯT Võ Minh Lâm, “Gấm hoa Việt Nam” là hành trình thử sức với những phong cách thể nghiệm mới. Ảnh: Hữu Duyên/TTXVN
Trên hành trình ấy, những nét văn hóa đặc trưng của các cộng đồng dân tộc được đan xen qua hình ảnh trang phục, lễ hội và sinh hoạt nghệ thuật truyền thống. Lễ hội Katê của đồng bào Chăm, múa cồng chiêng Tây Nguyên, nghệ thuật múa bóng rỗi Nam Bộ (còn gọi là múa bóng, hát bóng rỗi) cùng những không gian di sản như Tràng An - Bái Đính (Ninh Bình) góp phần tạo nên bức tranh văn hóa Việt Nam phong phú, thống nhất trong đa dạng. Điểm đáng chú ý là âm nhạc không chỉ đóng vai trò dẫn dắt cảm xúc mà còn trở thành phương tiện nhận diện bản sắc từng vùng miền. Tiếng khèn, tiếng sáo Mèo gợi không gian núi rừng phía Bắc; âm hưởng nhã nhạc cung đình Huế đưa người nghe trở về với vẻ trang nghiêm, tinh tế của văn hóa cố đô; trong khi tiếng đàn kìm và thang âm ngũ cung của đờn ca tài tử Nam Bộ gợi nhắc chiều sâu văn hóa sông nước, đặc biệt là di sản “Dạ cổ hoài lang”.
Theo đạo diễn, nhạc sĩ Ngô Quốc Khang, mạch hình ảnh của MV được hình thành ngay từ quá trình sáng tác ca khúc. Những giai điệu và lời hát gợi mở các không gian văn hóa, sau đó được cụ thể hóa bằng việc lựa chọn cảnh quan, kiến trúc, trang phục và nhạc cụ phù hợp. Sự kết hợp giữa tư duy âm nhạc và hình ảnh giúp tác phẩm có sự liền mạch, tránh cảm giác rời rạc khi giới thiệu nhiều vùng miền trong cùng một sản phẩm. Ê-kíp đặt yêu cầu chính xác về văn hóa song hành với tính thẩm mỹ. Các chi tiết về trang phục, hoa văn, nhạc cụ, kiến trúc và lễ hội đều được nghiên cứu từ hình ảnh, tư liệu thực tế, đồng thời tham khảo ý kiến của các chuyên gia, nhà nghiên cứu am hiểu văn hóa.
Hình ảnh cố soạn giả Cao Văn Lầu bên cây đàn kìm tạo điểm nhấn giàu ý nghĩa trong “Gấm hoa Việt Nam” của NSƯT Võ Minh Lâm. Ảnh: Hữu Duyên/TTXVN
Với Nghệ sĩ Ưu tú Võ Minh Lâm, “Gấm hoa Việt Nam” là hành trình thử nghiệm nghệ thuật đặc biệt. Trưởng thành từ sân khấu cải lương, gắn bó với nghệ thuật đờn ca tài tử và những làn điệu truyền thống Nam bộ, anh không chỉ phát huy sở trường mà còn chủ động tìm hiểu, thử sức với những phong cách thể nghiệm mới. Nam nghệ sĩ chia sẻ, Việt Nam không chỉ đẹp bởi non sông gấm vóc mà còn bởi bề dày văn hóa được hình thành, vun đắp qua nhiều thế hệ. Mỗi vùng đất, mỗi dân tộc có âm thanh, bản sắc và màu sắc riêng; khi hòa quyện sẽ tạo nên diện mạo văn hóa Việt Nam không thể trộn lẫn.
Điểm nhấn trong MV là hình ảnh cố soạn giả Cao Văn Lầu bên cây đàn kìm. Đây là ý tưởng được Nghệ sĩ Ưu tú Võ Minh Lâm đề xuất như một sự tri ân đối với người có đóng góp quan trọng cho sự hình thành và phát triển của nghệ thuật đờn ca tài tử, cải lương Nam Bộ. Theo nghệ sĩ, hình ảnh ấy là cuộc hội ngộ xúc động, giúp anh một lần nữa cúi đầu tri ân những thế hệ nghệ sĩ đã dành tâm huyết vun đắp cho âm nhạc cổ truyền, đặc biệt là cải lương. Sự kết hợp với ca sĩ Nguyễn Duyên Quỳnh cũng tạo nên nét mới cho dự án. Sau lần đầu song ca ở tiết mục “Tiếng Việt thiêng liêng” trong chương trình Chuông vàng vọng cổ, hai nghệ sĩ tiếp tục tìm được sự đồng điệu trong “Gấm hoa Việt Nam”.
Đưa chất liệu truyền thống đến gần khán giả trẻ
Ca sĩ Minh Sang trả lời phỏng vấn phóng viên TTXVN. Ảnh: Quang Châu/TTXVN
Nếu “Gấm hoa Việt Nam” là hành trình khám phá vẻ đẹp văn hóa qua góc nhìn của một nghệ sĩ cải lương, thì “Ngàn năm hồn Việt” của ca sĩ Minh Sang lại cho thấy cách tiếp cận khác, đưa âm hưởng dân gian vào một ca khúc đương đại với tinh thần trẻ trung, tích cực, gần gũi với đời sống hôm nay. Minh Sang đã đặt hàng nhạc sĩ Ngô Quốc Khang sáng tác ca khúc “Ngàn năm hồn Việt”, với yêu cầu vừa tôn vinh văn hóa dân tộc, vừa có điểm nhấn mới mẻ trong giai điệu và cách thể hiện. Điểm đặc biệt của tác phẩm là việc đưa điệu lý dân ca Nam bộ vào một bản phối mang màu sắc hiện đại.
Là người miền Bắc nhưng đang sinh sống và hoạt động nghệ thuật tại Thành phố Hồ Chí Minh, ca sĩ Minh Sang chủ động lựa chọn chất liệu dân ca Nam bộ như một cách thể hiện sự giao thoa văn hóa giữa các vùng miền. Nam ca sĩ chia sẻ, đây cũng là thử thách đối với anh khi phải tìm hiểu cách phát âm, nhả chữ và thể hiện đúng tinh thần của một làn điệu truyền thống vốn không thuộc nơi mình sinh ra. Nhưng với anh, thử thách lớn nhất không hẳn nằm ở việc kết hợp nhạc cụ truyền thống với hòa âm hiện đại. Âm nhạc hôm nay đã có khả năng tiếp nhận nhiều chất liệu mới; đàn tranh, đàn bầu, sáo trúc hay những âm hưởng dân gian hoàn toàn có thể xuất hiện trong các bản phối trẻ trung mà vẫn tạo được sự hài hòa. Điều quan trọng hơn là người sáng tác phải tìm được giai điệu và ca từ đủ gần gũi để khán giả trẻ có thể cảm nhận, đồng cảm.
Ca sĩ Minh Sang trong MV "Ngàn năm hồn Việt" vừa ra mắt hướng đến Ngày hội Văn hóa Việt Nam 24/11 lần đầu tiên năm 2026. Ảnh: Hữu Duyên/TTXVN
Những ca khúc về quê hương, đất nước không nhất thiết lúc nào cũng phải gắn với hình ảnh chiến tranh, bom đạn, mất mát và hy sinh. Đó là những giá trị lịch sử cần được ghi nhớ, tri ân, nhưng đất nước hôm nay còn có diện mạo đổi mới, hiện đại, văn minh và tràn đầy sức sống. Vì vậy, anh mong muốn âm nhạc về quê hương, đất nước mang đến nguồn năng lượng tích cực, thể hiện niềm tự hào và khát vọng phát triển của dân tộc.Thế hệ trẻ hôm nay có may mắn được sống trong hòa bình, được học tập, lao động và theo đuổi ước mơ. Mỗi người, ở vị trí và ngành nghề của mình, cần nỗ lực hoàn thành tốt nhiệm vụ, đóng góp cho sự phát triển của đất nước. Đó cũng là thông điệp Minh Sang muốn gửi gắm thông qua những sản phẩm âm nhạc hướng đến cộng đồng, nam ca sĩ chia sẻ.
Trước “Ngàn năm hồn Việt”, Minh Sang đã từng bước xây dựng định hướng âm nhạc này qua nhiều ca khúc như “Rực sáng sức trẻ Việt Nam”, “Việt Nam ơi lời đất nước”, “Ánh sao Việt Nam”. Trong đó, “Rực sáng sức trẻ Việt Nam”, sáng tác của nhạc sĩ trẻ Quốc Nguyễn, là sản phẩm đánh dấu bước khởi đầu cho hành trình theo đuổi dòng nhạc quê hương, đất nước với màu sắc trẻ trung của nam ca sĩ. MV có sự kết hợp giữa Minh Sang và Nghệ sĩ Ưu tú Võ Minh Lâm, tiếp tục được sử dụng trong các sự kiện của sinh viên, thanh niên và cả trong đại hội thể thao lớn như SEAGAMES. Theo Minh Sang, sự đón nhận này là động lực để anh kiên trì theo đuổi dòng nhạc hướng đến cộng đồng, góp phần lan tỏa tinh thần tích cực và niềm tự hào dân tộc.
Có thể thấy, âm nhạc đương đại đang trở thành cầu nối giữa nghệ thuật truyền thống với thế hệ công chúng mới. Các nghệ sĩ, mỗi người có một phương thức biểu đạt riêng, nhưng đều hướng đến mục tiêu chung không chỉ góp phần lưu giữ mà còn đưa các giá trị văn hóa tiếp tục lan tỏa, được thế hệ trẻ tiếp nhận và trao truyền trong đời sống hôm nay.
Hữu Duyên/TTXVN
Ý kiến bạn đọc