Tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Hai, Quốc hội khóa XVI, sáng 4-11, Quốc hội thảo luận ở hội trường. Bà Lê Thị Thanh Lam, Phó trưởng đoàn chuyên trách Đoàn đại biểu Quốc hội TP Cần Thơ, tham gia đóng góp một số ý quan trọng về dự án Luật An ninh dữ liệu.
Bà Lê Thị Thanh Lam phát biểu tại hội trường sáng 4-11.
Đại biểu Lê Thị Thanh Lam thống nhất với sự cần thiết ban hành Luật An ninh dữ liệu. Qua Báo cáo kinh tế - xã hội của Chính phủ ghi nhận VNeID đã trở thành kênh giao tiếp số chủ yếu, và xác định nhiệm vụ năm 2027 là liên thông các cơ sở dữ liệu, không yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có. Hướng đi đã rõ, vấn đề là Luật phải tạo khung để tổ chức thực hiện cho đồng bộ, an toàn. Qua nghiên cứu dự án Luật, đại biểu tham gia đóng góp một số ý kiến sau:
Thứ nhất, tại Điều 4 về nguyên tắc bảo vệ an ninh dữ liệu.
Đại biểu Lê Thị Thanh Lam đề nghị bổ sung 1 khoản: Hệ thống số của cơ quan nhà nước phục vụ người dân được ưu tiên triển khai trên nền tảng dùng chung đã được đánh giá an ninh, hạn chế phát sinh hệ thống riêng lẻ kết nối vào cơ sở dữ liệu quốc gia. Tại khoản 6, Điều 4, về nguyên tắc 1 nội dung rủi ro chỉ đánh giá 1 lần, đề nghị bổ sung: kết quả đánh giá nền tảng dùng chung được công nhận, sử dụng lại cho các ứng dụng chạy trên đó.
Báo cáo thẩm tra của Ủy ban Quốc phòng, An ninh và Đối ngoại cho biết năm 2025 Việt Nam ghi nhận khoảng 552.000 cuộc tấn công mạng, có khoảng 300 vụ rao bán hơn 1,7 triệu bản ghi dữ liệu. Qua kiểm tra 7 bộ, ngành, địa phương kết nối Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư đã phát hiện 1.315 lỗ hổng bảo mật nghiêm trọng…
Điển hình thực tế, một người dùng chiếc điện thoại ít dung lượng, bộ nhớ nhỏ mà phải cài đặt nhiều ứng dụng như: định danh điện tử VneID; bảo hiểm xã hội, ứng dụng thuế, ứng dụng giao thông, quản lý giấy tờ, ứng dụng điện, nước, mạng di động…. Máy đầy, chạy chậm. Thông báo đến liên tục: tin tuyên truyền, tin nhắc nhở, lẫn cả thông báo về hồ sơ, thời hạn, quyền lợi của cá nhân. Nhiều thông tin người ta không đọc nữa và bỏ sót đúng tin quan trọng nhất. Điều đó cho thấy càng nhiều hệ thống trùng lặp cùng kết nối vào dữ liệu của người dân thì càng nhiều điểm phải bảo vệ. Đề nghị Ban soạn thảo cần xác định rõ sử dụng dữ liệu an toàn, đúng mục đích, có trách nhiệm và hiệu quả.
Thứ hai, về cấp độ rủi ro an ninh dữ liệu (Điều 8).
Phân loại cấp độ rủi ro là công cụ quan trọng để xác định mức độ bảo vệ phù hợp. Tuy nhiên, rủi ro dữ liệu không chỉ phụ thuộc vào loại dữ liệu mà còn phụ thuộc vào khối lượng, khả năng liên kết, mục đích sử dụng, mức độ tập trung và khả năng gây hậu quả khi bị xâm phạm. Một bộ dữ liệu riêng lẻ có thể không nhạy cảm, nhưng khi liên kết với nhiều nguồn khác có thể làm phát sinh nguy cơ nhận diện, suy luận thông tin hoặc gây ảnh hưởng lớn đến cá nhân và tổ chức. Vì vậy, nếu tiêu chí phân loại không cụ thể, việc đánh giá có thể thiếu thống nhất giữa các cơ quan và doanh nghiệp.
Đại biểu đề nghị Ban soạn thảo quy định rõ tiêu chí phân loại rủi ro, phương pháp đánh giá, chủ thể chịu trách nhiệm và chu kỳ rà soát lại cấp độ. Cần xem xét khả năng xảy ra sự cố, mức độ thiệt hại, quy mô dữ liệu, mức độ nhạy cảm, khả năng liên kết và mức độ phụ thuộc của hoạt động thiết yếu vào dữ liệu. Đặc biệt, cần cho phép điều chỉnh cấp độ rủi ro khi mục đích xử lý, quy mô dữ liệu hoặc công nghệ thay đổi; đồng thời thiết lập cơ chế kiểm tra, giải trình khi có bất đồng về kết quả phân loại. Cách tiếp cận này giúp tập trung nguồn lực vào những hệ thống có nguy cơ cao, thay vì phân bổ chi phí đồng đều cho mọi loại dữ liệu.
Thứ ba, tại Điều 22 về trách nhiệm báo cáo sự cố.
Đề nghị bổ sung: khi dữ liệu cá nhân bị lộ, lọt, chủ quản dữ liệu phải thông báo kịp thời cho người bị ảnh hưởng, kèm hướng dẫn phòng tránh lừa đảo, bảo đảm thống nhất với Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân. Người dân phải biết dữ liệu mình bị lộ để tự bảo vệ.
Thực tế, không ít người nhận cuộc gọi, tin nhắn lừa đảo đọc đúng họ tên, số căn cước, đúng giọng nói và khuôn mặt của người thân. Đại biểu đề nghị Chính phủ chỉ đạo rà soát các ứng dụng phục vụ người dân: dịch vụ nào tích hợp lên nền tảng dùng chung, dịch vụ nào chỉ cần kết nối, chia sẻ dữ liệu; tránh đầu tư trùng lặp, tốn kém chi phí vận hành; quan tâm người dân dùng điện thoại cấu hình thấp và ở vùng khó khăn. Chỉ đạo các cơ quan thực hiện nghiêm việc không yêu cầu người dân nộp lại thông tin đã có; các ngành phối hợp phân loại thông báo, ưu tiên gửi qua VNeID những thông tin về hồ sơ hành chính, thời hạn giải quyết và quyền lợi của người dân. Vấn đề bảo vệ dữ liệu và phục vụ người dân là để người dân thuận tiện hơn. Ít ứng dụng trùng lặp, ít đầu mối nắm dữ liệu, thì dữ liệu an toàn hơn, người dân cũng đỡ vất vả hơn.
PV (lược ghi)
Ý kiến bạn đọc