Theo các chuyên gia y tế, với người mắc bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD), việc kiểm soát thể trạng và cân nặng hợp lý đóng vai trò then chốt, bởi tình trạng thừa cân, béo phì sẽ gia tăng mức độ khó thở, trong khi cơ thể quá ốm yếu lại thiếu sức đề kháng chống lại các đợt nhiễm trùng cấp, dẫn đến suy nhược và suy kiệt. Khuyến cáo chung cho bệnh nhân COPD là tuân thủ chế độ ăn đa dạng, cân đối 7 nhóm thực phẩm theo tháp dinh dưỡng, tăng cường thực phẩm chống viêm và bổ sung nhiều chất xơ.
Chuyên gia gợi ý việc chuyển đổi tương đương giữa các loại ngũ cốc dựa trên định lượng nửa chén cơm bằng nửa tô phở, nửa ổ bánh mì, hai chén cháo, một chén bún hoặc một lát sandwich. Người muốn giảm cân nên ưu tiên rau quả tươi nhiều hơn ngũ cốc, trong khi người cần tăng cân nên chọn carbohydrate nguyên hạt. Hạn chế tinh bột và đường đơn như đường, kẹo, bánh và nước ngọt, nhất là ở người cao tuổi hay thở nhanh khó thở, do quá trình chuyển hóa carbohydrate tạo ra nhiều khí CO2 gây cản trở hô hấp.
Đối với nhóm chất đạm, người bệnh cần bổ sung tối thiểu 2 lần mỗi ngày để duy trì cơ hô hấp mạnh mẽ từ các nguồn: sữa, trứng, phô mai, thịt, cá, thịt gia cầm, các loại hạt, đậu khô và đậu Hà Lan, đồng thời tăng cường đạm thực vật. Người muốn giảm cân nên chọn đạm ít béo như thịt nạc và các sản phẩm từ sữa tách béo, còn người muốn tăng cân có thể chọn nguồn đạm có hàm lượng chất béo cao hơn như sữa nguyên chất, phô mai và sữa chua.
Ở nhóm chất béo, nên ưu tiên chất béo đơn và đa không bão hòa không chứa cholesterol có nguồn gốc thực vật. Người cần giảm cân nên hạn chế các loại chất béo này, trong khi người cần tăng cân có thể thêm chất béo vào bữa ăn qua các món xào, chiên, trộn salad.
Việc bổ sung chất xơ, vitamin và khoáng chất giữ vai trò rất quan trọng, nên tiêu thụ từ 300-500 gram các loại hạt, trái cây và rau quả hằng ngày, đồng thời tăng cường canxi và vitamin D qua tôm cá, phô mai, sữa hoặc sữa chu. Đặc biệt, trong giai đoạn điều trị bằng Corticoid đường toàn thân, cần bổ sung thêm Kali từ trái cây như chuối, cam, trái cây khô, nước dừa, các loại rau và nước canh rau. Do tình trạng thở nhanh dễ gây mất nước, bệnh nhân cần uống đủ khoảng 1,5 lít nước, tương đương 6-8 ly mỗi ngày.
Người bệnh COPD cần duy trì các thói quen sinh hoạt hợp lý quanh bữa ăn: nghỉ ngơi ngay trước khi ăn, làm sạch đường thở, chọn thức ăn mềm dễ nhai, ăn chậm, cắn miếng nhỏ và chia nhỏ chế độ ăn trong ngày thành 4-6 bữa. Việc hạn chế uống nước trong lúc ăn và xếp bữa ăn chính vào thời điểm cơ thể khỏe nhất trong ngày sẽ giúp giảm bớt áp lực cho hệ hô hấp.
THU SƯƠNG