Cuộc chiến Nga - Ukraine tàn phá hệ sinh thái Biển Đen

Cuộc chiến Nga - Ukraine đang tàn phá đời sống sinh vật biển ở Biển Đen, khiến hơn 120.000 cá heo thiệt mạng và gây ra những tổn hại nghiêm trọng về sinh thái.

Một tàu chở hàng Nga bị hư hại nặng sau khi bị UAV tấn công trên Biển Đen. Ảnh: AP

Theo tờ Al Jazeera, hoạt động đánh bắt cá hợp pháp lẫn phi pháp tại các quốc gia ven Biển Đen giảm mạnh kể từ khi Nga phát động “chiến dịch quân sự đặc biệt” tại Ukraine hồi năm 2022, trong đó, kiểm soát toàn bộ vùng duyên hải Biển Đen của Ukraine là một trong những mục tiêu chiến lược của Mát-xcơ-va. Những cuộc tấn công và phản công giữa Nga và Ukraine quanh vùng biển này đến nay đã tàn phá đáng kể hệ sinh thái biển, khiến số lượng cá heo mũi chai, cá heo mỏ ngắn và cá heo chuột chết đi đã tăng gấp “hàng trăm lần”.

Ivan Rusev, trưởng bộ phận nghiên cứu tại Vườn quốc gia các đầm phá Tuzly (Ukraine), cho biết chỉ riêng trong năm 2022, khoảng 50.000 cá heo đã chết. Đến năm 2026, con số đó vượt quá 120.000, tức cứ 4 cá thể động vật biển có vú ở Biển Đen thì có một con bị chết.

Sự suy giảm nghiêm trọng số lượng cá heo làm trầm trọng thêm tình trạng phá hủy hệ sinh thái Biển Đen, vốn chịu ảnh hưởng nặng nề bởi hóa chất từ ​​đạn dược, dầu, nhiên liệu rò rỉ từ hàng chục tàu chiến, tàu chở dầu và tàu hàng bị chìm hoặc hư hại.

Nhiều xác cá heo được nhìn thấy vẫn còn nguyên vây nhưng chúng trông rất gầy gò vì đói. Theo giới chuyên gia, chính các vụ nổ, hoạt động phóng tên lửa hành trình từ tàu chiến và hệ thống sonar quân sự gây nhiễu loạn, làm tê liệt khả năng định vị bằng âm thanh, công cụ sinh tồn thiết yếu nhất của cá heo, khiến chúng mất phương hướng, không thể giao tiếp hay săn mồi, suy yếu và chết dần chết mòn.

Các nhà bảo vệ môi trường từ những quốc gia ven Biển Đen khác như Bulgaria, Romania và Thổ Nhĩ Kỳ cũng ghi nhận lượng cá heo chết tăng đột biến. “Phần lớn các cá thể động vật biển có vú bị dạt vào bờ đều đã phân hủy nặng, khiến việc tìm kiếm các dấu vết hoặc nguyên nhân khiến chúng tổn thương là gần như không thể” - Dimitar Popov, đại diện của Green Balkans, tổ chức bảo tồn thiên nhiên lâu đời nhất tại Bulgaria, cho biết.

Cùng quan điểm với ông Rusev, ông Popov cho rằng các hệ thống sonar trên tàu chiến và tàu ngầm chắc chắn gây ảnh hưởng đến các loài động vật biển có vú, tác động tiêu cực đến khả năng định vị bằng âm thanh và thính giác của chúng.

Dù chỉ một phần nhỏ số cá heo chết trôi dạt vào bờ biển, nhưng sự xuất hiện của chúng vẫn khiến người dân Ukraine bàng hoàng. “Chúng tôi đã quá quen với cái chết của con người nhưng khi chứng kiến ​​những sinh vật này chết vì chiến tranh thì cũng kinh hoàng không kém” - chị Tetiana Smolchenko chia sẻ khi bất ngờ nhìn thấy xác một con cá heo đang phân hủy, gầy trơ xương trôi dạt vào bờ biển thành phố Odessa.

Thống kê cho thấy, kể từ năm 2022, các thiết bị không người lái (UAV) trên biển và trên không của Ukraine đã đánh chìm 2 tàu ngầm cùng hàng chục tàu chiến Nga, gồm tàu tuần dương tên lửa Mát-xcơ-va, soái hạm thuộc Hạm đội Biển Đen. Đáng lo ngại, tất cả các tàu này đều chứa đầy nhiên liệu và hóa chất độc hại.

Ông Rusev nhận định, trong khi côn trùng và động vật có vú nhỏ sẽ trở lại bình thường trong vòng vài năm, nhưng để hệ sinh thái biển cũng như quần thể cá voi và cá heo phục hồi có lẽ sẽ mất từ ​​30-50 năm.

TRÍ VĂN