Tình trạng sản xuất, kinh doanh thuốc giả, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng, thuốc không rõ nguồn gốc tiếp tục diễn biến phức tạp, với nhiều phương thức, thủ đoạn tinh vi, đặc biệt trên môi trường mạng và thương mại điện tử.
Đại tá Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia trả lời phỏng vấn báo chí về tình trạng thuốc giả, thuốc kém chất lượng. Ảnh: Văn phòng 389 Quốc gia
Đại tá Trần Đức Đông, Chánh Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia đã trao đổi với báo chí về những thủ đoạn vi phạm và giải pháp nâng cao hiệu quả đấu tranh.
Xin ông đánh giá về tình hình sản xuất, kinh doanh thuốc giả, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng, thuốc không rõ nguồn gốc tại Việt Nam hiện nay?
Theo tổng hợp của Văn phòng Thường trực Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia về kết quả thực hiện Chỉ thị số 17/CT-TTg của Thủ tướng Chính phủ về tăng cường đấu tranh chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả (CBL, GLTM và HG) đối với nhóm mặt hàng dược phẩm, mỹ phẩm, thực phẩm chức năng, dược liệu và vị thuốc y học cổ truyền, năm qua, các lực lượng chức năng trên toàn quốc đã phát hiện, xử lý gần 4.000 vụ việc vi phạm. Trong đó, dược phẩm có 1.603 vụ; dược liệu 81 vụ; vị thuốc y học cổ truyền 18 vụ.
Có thể nói, thời gian qua, tình trạng sản xuất, kinh doanh thuốc tân dược giả, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng, thuốc không rõ nguồn gốc tiếp tục diễn biến phức tạp. Các cơ quan chức năng, đặc biệt cơ quan Công an đã phát hiện và xử lý nhiều vụ án lớn về sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh.
Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an thành phố Hà Nội vừa ra Quyết định khởi tố vụ án hình sự, khởi tố bị can đối với Hà Quang Phước (sinh năm 1952, trú tại phường Dương Nội, Hà Nội) và Bùi Thị Tiết (sinh năm 1988, trú tại xã Dũng Tiến, tỉnh Phú Thọ) về hành vi “Sản xuất, buôn bán hàng giả là thuốc chữa bệnh”, quy định tại khoản 1 Điều 194 Bộ luật Hình sự. Nguồn BCA
Vi phạm không chỉ diễn ra trên thị trường thương mại truyền thống mà còn cả trên môi trường mạng, thương mại điện tử, xuyên quốc gia. Về chủng loại, thuốc giả xuất hiện ở các nhóm như: Kháng sinh; thuốc giảm đau, hạ sốt; thuốc tim mạch; vitamin, khoáng chất và thuốc điều trị ung thư.
Đối với thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng, thuốc không rõ nguồn gốc, các sản phẩm này được sản xuất và thẩm lậu vào thị trường qua nhiều con đường khác nhau như xách tay, nhập lậu, hoặc vi phạm ngay tại các cơ sở kinh doanh, nhà thuốc bán buôn, bán lẻ nội địa.
Ông có thể chỉ ra những phương thức, thủ đoạn của các đối tượng?
Có nhiều phương thức, thủ đoạn được sử dụng trong sản xuất, buôn bán thuốc chữa bệnh, thuốc phòng bệnh giả, thuốc không đạt tiêu chuẩn chất lượng và kinh doanh thuốc không rõ nguồn gốc. Trong đó, nổi lên một số phương thức, thủ đoạn phổ biến.
Thứ nhất, các đối tượng làm giả những loại thuốc bán chạy trên thị trường; tổ chức sản xuất phân tán tại nhiều địa điểm, chia nhỏ các công đoạn như pha trộn nguyên liệu, dập khuôn, in bao bì, đóng gói. Đồng thời, thuê lao động phổ thông thực hiện các khâu gia công, đóng gói thuốc giả; sử dụng bao bì in xuất xứ nước ngoài để tạo vỏ bọc niềm tin.
Thứ hai, các đối tượng sử dụng mạng xã hội, sàn thương mại điện tử để quảng bá, giao dịch; sử dụng dịch vụ bưu chính, chuyển phát nhanh, đội ngũ shipper để vận chuyển, phân phối sản phẩm vi phạm. Việc bán thuốc giả còn được thực hiện qua mạng, sử dụng tài khoản ảo, không có hóa đơn, chứng từ.
Thứ ba, các đối tượng thực hiện quảng cáo sai sự thật đối với sản phẩm thuốc giả; sử dụng hình ảnh bác sĩ, dược sĩ, người nổi tiếng có ảnh hưởng trong xã hội hoặc ứng dụng công nghệ trí tuệ nhân tạo (AI) để tạo nội dung quảng cáo sai sự thật, thổi phồng công dụng sản phẩm, gây nhầm lẫn cho người tiêu dùng.
Máy móc, nguyên liệu, bao bì và nhiều loại thuốc được sử dụng để pha trộn, đóng gói sản phẩm “Thuốc Đông y gia truyền”.
Ông đánh giá như thế nào về hiệu quả công tác phối hợp giữa các lực lượng trong thời gian qua? Từ thực tế đó, ông đề xuất những giải pháp gì để nâng cao hiệu quả đấu tranh trong thời gian tới?
Có thể nói, công tác phối hợp liên ngành giữa các cơ quan Y tế, Công an, Quản lý thị trường, Hải quan… thời gian qua đã đi vào thực chất và hiệu quả hơn.
Điều này được minh chứng qua kết quả các lực lượng chức năng, đặc biệt là lực lượng Công an, đã phát hiện và xử lý nhiều vụ án lớn về sản xuất, buôn bán hàng giả; qua đó bóc gỡ các tổ chức, đường dây hoạt động với quy mô lớn, có sự liên kết của nhiều đối tượng ở nhiều địa phương. Đồng thời, thu hồi nhiều sản phẩm không bảo đảm chất lượng và phát đi các cảnh báo nhằm hạn chế nguy cơ ảnh hưởng đến sức khỏe người tiêu dùng.
Tuy nhiên, trong quá trình thực thi nhiệm vụ, có nơi, có lúc công tác phối hợp giữa các lực lượng chức năng ở một số địa bàn còn chưa đồng bộ. Mặt khác, vẫn tồn tại những chồng chéo về chức năng, nhiệm vụ, thẩm quyền hoặc khoảng trống trong quy định của pháp luật. Quy trình giám định, kiểm nghiệm kéo dài và chi phí cao cũng ảnh hưởng đến tiến độ xử lý vi phạm.
Thời gian tới, Văn phòng Thường trực tiếp tục tham mưu cho Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia chỉ đạo các bộ, ngành và địa phương triển khai thực hiện hiệu quả các chỉ đạo của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Trưởng Ban Chỉ đạo 389 Quốc gia về CBL, GLTM và HG trong tình hình mới, trong đó có Chỉ thị số 17/CT-TTg.
Trọng tâm là tập trung kiểm tra các tuyến, lĩnh vực, địa bàn trọng điểm có nguy cơ cao phát sinh vi phạm; đấu tranh, xử lý các đường dây, tụ điểm sản xuất, buôn bán hàng giả quy mô lớn và các đối tượng lợi dụng thương mại điện tử để tiêu thụ hàng hóa vi phạm.
Cùng với việc rà soát, hoàn thiện hành lang pháp lý, cần ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý, giám sát và xử lý vi phạm; phối hợp và thực hiện đồng bộ các giải pháp phòng ngừa, đấu tranh.
Những giải pháp này sẽ góp phần nâng cao hiệu quả công tác chống buôn lậu, gian lận thương mại và hàng giả nói chung, trong lĩnh vực y tế nói riêng; bảo vệ quyền lợi người tiêu dùng, bảo đảm an toàn sức khỏe cộng đồng, môi trường kinh doanh và trật tự thị trường.
Xin trân trọng cảm ơn ông!
Minh Phương/Báo Tin tức và Dân tộc
Ý kiến bạn đọc