Giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững và thích ứng với xâm nhập mặn tại BĐSCL

(CTO) - Ngày 2-11, tại TP Cần Thơ, Hiệp hội Nông nghiệp hữu cơ Việt Nam (VOAA) phối hợp Quỹ SALTA (Hà Lan) cùng các đối tác liên quan tổ chức Hội thảo “Giải pháp phát triển nông nghiệp bền vững và thích ứng với xâm nhập mặn tại ĐBSCL”.

Đại diện Đại sứ quán Vương quốc Hà Lan, các tổ chức quốc tế, lãnh đạo Sở Nông nghiệp và Môi trường, Hội Nông dân Việt Nam, các chuyên gia, nhà khoa học và nông dân sản xuất tiêu biểu 6 tỉnh, thành ĐBSCL tham dự.

Đại biểu tham dự hội thảo.

Theo các chuyên gia, trong bối cảnh toàn cầu đang đối mặt với nhiều thách thức từ biến đổi khí hậu, suy thoái môi trường, nhu cầu ngày càng cao về an ninh lương thực, vấn đề phát triển nông nghiệp dựa vào nguyên lý sinh thái để bảo vệ sức khỏe con người, môi trường sinh thái và các mô hình sản xuất nông nghiệp hữu cơ - nông nghiệp tuần hoàn đang trở thành yêu cầu cấp bách, mang tính chiến lược cho tương lai.

ĐBSCL là vùng sản xuất nông nghiệp trọng điểm của Việt Nam, có vai trò rất quan trọng với an ninh lương thực, xuất khẩu nông sản và sinh kế của hàng triệu người. Hằng năm, vùng cung cấp 55% sản lượng gạo (trong đó có 90% lượng gạo xuất khẩu), 60% sản lượng thủy sản… Tuy nhiên khu vực này đang đối mặt với những thách thức ngày càng lớn do biến đổi khí hậu, hạn hán, xâm ngập mặn, thiếu nước ngọt ảnh hưởng trực tiếp đến sản xuất và đời sống của người dân. Trong đó, hiện tượng sụt lún, nước biển dâng là nguy cơ khó tránh khỏi, với tốc độ sụt lún trung bình 0,96cm/năm, nước biển dâng 0,35cm/năm.

Thực tế đó đòi hỏi các bộ, ngành chức năng, địa phương trong vùng phải có những giải pháp căn cơ, dài hạn chuyển đổi phương thức sản xuất theo hướng bền vững và chủ động thích ứng.

Đại diện Viện Khoa học thủy lợi miền Nam trình bày dự báo xâm nhập mặn 2026-2027 và giải pháp ứng phó.

Tại hội thảo, các chuyên gia, ngành chức năng đưa ra dự báo mùa khô 2026-2027 tại ĐBSCL ở mức cao hơn trung bình nhiều năm; cao hơn mùa khô năm 2025-2026 và ở mức tương đương mùa khô năm 2015-2016, có thời điểm ở mức cao hơn. Khi đó, khoảng 45.000ha thuộc vùng sản xuất cây ăn trái ven biển có nguy cơ xảy ra hạn hán, thiếu nước (Tây Ninh có 3.000ha, Đồng Tháp có 14.000ha, Vĩnh Long có 25.000ha, Cần Thơ có 3.000ha). Khu vực sản xuất lúa - tôm, dự báo mùa mưa kết thúc sớm, ít có mưa trái mùa, nguy cơ ảnh hưởng đến khoảng 120.000ha ở các khu vực canh tác chủ yếu sử dụng nước mưa (An Giang có 80.000ha, Cà Mau có 40.000ha). Sụt lún đất có nguy cơ cao xảy ra tại các vùng ngọt hóa thuộc khu vực U Minh Thượng (An Giang), Khánh Hưng, Khánh Bình, Trần Văn Thời (Cà Mau), tuyến đê biển Tây...

Đại diện Salta Foundation (Hà Lan) thảo luận về nước - vấn đề kết nối nông dân Việt Nam và Hà Lan.

Các đại biểu cũng thảo luận nhiều vấn đề về bài học kinh nghiệm, học hỏi của nông dân từ các đợt xâm nhập mặn và hạn hán nghiêm trọng những năm trước, ứng phó tác động đến sản xuất nông nghiệp bền vững tại ĐBSCL trong 10 năm qua; chính sách của nhà nước, kế hoạch triển khai ứng phó với xâm nhập mặn và các vấn đề về nước ngọt thời gian qua và sắp tới; nước - vấn đề kết nối nông dân Việt Nam và Hà Lan, giới thiệu bối cảnh, mục tiêu và kết quả mong đợi từ sự kết nối trao đổi kinh nghiệm quản lý, sử dụng…

Hội thảo tạo diễn đàn trao đổi giữa cơ quan quản lý, chuyên gia và nông dân - những người trực tiếp chịu tác động của xâm nhập mặn tại vùng ĐBSCL, nhằm tìm giải pháp thích ứng phù hợp.

TP Cần Thơ tăng cường nạo vét, khai thông dòng chảy, dự trữ nước cho mùa khô. 

Ngày 3-11, hội thảo tiếp tục với các chuyên đề về câu chuyện của nông dân chia sẻ trải nghiệm, tác động của xâm nhập mặn, hạn hán và các giải pháp đã áp dụng trong sản xuất nông nghiệp; nông dân tham gia thảo luận, đóng góp chương trình hành động ứng phó xâm nhập mặn, thiếu nước sản xuất thời gian tới…

Tin, ảnh: HÀ VĂN