Gỡ “nút thắt” mở đường cho bảo hiểm nông nghiệp

Nghị định số 346/2026/NĐ-CP được kỳ vọng tạo bước ngoặt lớn trong triển khai bảo hiểm nông nghiệp. Khung pháp lý mới không chỉ giảm gánh nặng tài chính cho người sản xuất mà còn tiếp sức để doanh nghiệp mở rộng thị trường, từng bước đưa bảo hiểm trở thành công cụ quản trị rủi ro phổ biến, bảo vệ sinh kế nhà nông và hướng tới nền nông nghiệp bền vững.

Hoàn thiện cơ chế chính sách

Khu vực nông nghiệp là trụ đỡ của nền kinh tế, song cũng là lĩnh vực chịu tác động nặng nề nhất từ biến đổi khí hậu, thiên tai và dịch bệnh. Tháng 4-2018, Chính phủ ban hành Nghị định số 58/2018/NĐ-CP đã tạo khung pháp lý quan trọng cho bảo hiểm nông nghiệp. Tuy nhiên, thực tiễn triển khai cho thấy kết quả đạt được vẫn chưa xứng tiềm năng và đáp ứng kỳ vọng.

Bảo hiểm nông nghiệp được kỳ vọng là “lá chắn” vững chắc, giúp nông dân an tâm đầu tư phát triển sản xuất. 

Thứ trưởng Bộ Tài chính Lê Tấn Cận cho biết Bộ Tài chính đã phối hợp cùng các bộ, ngành liên quan xây dựng, trình Chính phủ ban hành Nghị định số 346/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 58/2018/NĐ-CP nhằm tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc, hoàn thiện cơ chế chính sách và nâng cao hiệu quả triển khai bảo hiểm nông nghiệp. Nghị định số 346/2026/NĐ-CP có ý nghĩa thiết thực trong bối cảnh thiên tai, dịch bệnh diễn biến ngày càng phức tạp, gây thiệt hại lớn cho sản xuất. Chính sách mới góp phần tạo điều kiện để người dân chủ động bù đắp tổn thất tài chính, ổn định sản xuất và thực hiện các chủ trương phát triển nông nghiệp, nông dân, nông thôn.

Nghị định số 346/2026/NĐ-CP bỏ yêu cầu Bộ Tài chính phê chuẩn sản phẩm bảo hiểm nông nghiệp, bãi bỏ một số điều kiện kinh doanh; trong đó có yêu cầu doanh nghiệp bảo hiểm phải có chi nhánh tại địa bàn triển khai, tạo điều kiện để doanh nghiệp chủ động phát triển sản phẩm. Đối với bảo hiểm theo chỉ số, nghị định làm rõ quy định về nguồn cung cấp, công khai và lưu trữ dữ liệu.

Một thay đổi đáng chú ý là việc nâng mức hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp. Cụ thể, mức hỗ trợ tối đa đối với hộ nghèo, hộ cận nghèo tăng từ 90% lên 95%; cá nhân, hộ gia đình khác tăng từ 20% lên 50%; tổ chức sản xuất nông nghiệp được hỗ trợ tối đa 30%. Đối tượng hỗ trợ được mở rộng, bổ sung cây lâm nghiệp và các cây trồng, vật nuôi, thủy sản chủ lực theo danh mục do cơ quan có thẩm quyền công bố. Nghị định không còn yêu cầu riêng về việc thiên tai, dịch bệnh phải được cơ quan nhà nước công bố hoặc xác nhận để được thực hiện bồi thường, hỗ trợ.

Đáng chú ý, HĐND cấp tỉnh được chủ động quyết định đối tượng, địa bàn, rủi ro, mức hỗ trợ và thời gian thực hiện chính sách căn cứ tình hình thực tế, khả năng cân đối ngân sách. Các thủ tục hành chính cũng được đơn giản hóa, giảm thành phần hồ sơ và biểu mẫu.

Đưa chính sách vào thực tiễn

TP Cần Thơ có thế mạnh về sản xuất lúa gạo, cây ăn trái, chăn nuôi và thủy sản. Do đó, bảo hiểm nông nghiệp là một giải pháp cần thiết để chia sẻ rủi ro, bảo vệ thành quả sản xuất và ổn định thu nhập cho người dân. Bà Nguyễn Thị Ngọc Điệp, Phó Chủ tịch UBND TP Cần Thơ, cho biết: Thành phố chỉ đạo tổ chức triển khai đồng bộ, quyết liệt và hiệu quả Nghị định số 346/2026/NĐ-CP, bảo đảm đúng quy định, phù hợp với tình hình thực tế.

Để đảm bảo cơ sở triển khai thống nhất, TP Cần Thơ kiến nghị Bộ Tài chính, Bộ Nông nghiệp và Môi trường sớm hướng dẫn chi tiết quy trình thực thi, xác định rủi ro, giám định tổn thất và cơ chế phối hợp; đặc biệt với bảo hiểm chỉ số và nuôi trồng thủy sản. Các bộ, ngành quan tâm hướng dẫn cơ chế tài chính, hỗ trợ xây dựng dữ liệu, đào tạo nhân lực; khuyến khích doanh nghiệp thiết kế các sản phẩm bảo hiểm bám sát rủi ro đặc thù của vùng ĐBSCL.

Với hành lang pháp lý thông thoáng, các doanh nghiệp bảo hiểm chủ động đưa sản phẩm đến gần hơn với nông dân. Ông Đỗ Hoàng Phương, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Bảo hiểm Bảo Việt cam kết đồng hành đưa Nghị định 346/2026/NĐ-CP vào thực tiễn. Thời gian tới, Bảo Việt sẽ chuyển dần bảo hiểm cây lúa sang bồi thường theo thiệt hại thực tế, thí điểm bảo hiểm chỉ số thời tiết; tiếp tục hoàn thiện và mở rộng phạm vi bảo hiểm sang heo, gia cầm, cá tra cùng các đối tượng nuôi trồng chủ lực.

Để chính sách phát huy tối đa hiệu quả, ông Đỗ Hoàng Phương đề nghị các địa phương sớm công bố danh mục đối tượng, địa bàn và rủi ro được hỗ trợ, tạo cơ sở để doanh nghiệp kịp thời thiết kế sản phẩm ngay cho vụ sản xuất tới. Các cơ quan chuyên môn cần hỗ trợ cung cấp, từng bước chuẩn hóa dữ liệu lịch sử về năng suất, thời tiết, dịch bệnh phục vụ công tác định phí và bồi thường. Chính quyền địa phương chủ động sẵn sàng nguồn ngân sách và chuẩn hóa quy trình giải ngân để nguồn hỗ trợ nhanh chóng đến tay nông dân.

Ông Nguyễn Ngọc Anh, Phó Tổng Giám đốc Tổng công ty Cổ phần Bảo Minh đề xuất doanh nghiệp bảo hiểm thiết kế sản phẩm linh hoạt, bám sát rủi ro đặc thù từng vùng; củng cố dữ liệu và hợp tác với các nhà tái bảo hiểm quốc tế để đảm bảo khả năng chi trả khi xảy ra tổn thất lớn đảm bảo năng lực chi trả. Doanh nghiệp bảo hiểm cũng cần chuẩn hóa quy trình, đào tạo nhân lực nhằm giải quyết bồi thường nhanh chóng, thỏa đáng. Mặt khác, các cơ quan, ban, ngành cần nắm rõ và phối hợp triển khai chính sách một cách thông suốt, nhanh chóng, để người dân sớm được hưởng lợi và các sản phẩm bảo hiểm thực sự mang lại giá trị thiết thực.

Bài, ảnh: T. TRINH