Kiểm soát chặt hoạt động khai thác, hỗ trợ tạo sinh kế bền vững cho ngư dân

Nhằm đẩy mạnh việc chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), đồng thời từng bước cơ cấu lại ngành thủy sản theo hướng bền vững, việc hỗ trợ ngư dân chuyển đổi nghề và giải bản các tàu cá hoạt động kém hiệu quả đang là nhiệm vụ trọng tâm được thành phố Cần Thơ tích cực đẩy mạnh.

Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ tuyên truyền chống khai thác IUU và tặng quà bà con ngư dân. (Ảnh: VĂN LONG)

Tăng cường kiểm tra, giám sát

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ Quách Thị Thanh Bình cho biết, việc chống khai thác IUU trên địa bàn đã đạt được những kết quả tích cực. Đến nay, Cần Thơ đã cập nhật 100% tàu cá có chiều dài từ 6m trở lên vào cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase), hoàn thành cấp phép và lắp đặt thiết bị giám sát hành trình (VMS) cho 100% số tàu có chiều dài từ 15m trở lên, đồng thời chưa ghi nhận trường hợp tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài. Dù vậy, thành phố vẫn còn một số tồn tại cần tập trung khắc phục, nhất là việc hoàn thiện hồ sơ pháp lý, duy trì kết nối thiết bị VMS và thực hiện ghi chép nhật ký khai thác.

Thời gian qua, thành phố Cần Thơ triển khai đồng bộ các nhiệm vụ, giải pháp chống khai thác IUU theo phương châm “6 rõ”: rõ người, rõ việc, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả, rõ trách nhiệm; đồng thời thường xuyên kiểm điểm, đánh giá tiến độ thực hiện.

Bộ đội Biên phòng thành phố Cần Thơ tuyên truyền chống khai thác IUU cho các chủ phương tiện tàu cá. (Ảnh: VĂN LONG)

Công tác quản lý đội tàu được tăng cường; dữ liệu tàu cá được cập nhật, đối soát; việc đăng ký, đăng kiểm, cấp phép khai thác được kiểm soát chặt chẽ. Thành phố duy trì theo dõi hằng ngày đối với tàu mất kết nối VMS, tàu hoạt động gần ranh giới vùng biển được phép khai thác; lập danh sách tàu có nguy cơ cao để tăng cường kiểm tra, giám sát.

Tại các cảng cá, lực lượng chức năng được bố trí thường xuyên để kiểm soát tàu ra, vào cảng, giám sát bốc dỡ, sản lượng khai thác và truy xuất nguồn gốc thủy sản qua hệ thống eCDT. Thành phố đẩy mạnh triển khai nhật ký khai thác, thu mua, chuyển tải điện tử (eLogbook), tăng cường tuyên truyền, tập huấn, hướng dẫn ngư dân chấp hành các quy định về khai thác thủy sản.

Giám sát sản lượng thủy sản khai thác tại cảng cá Trần Đề. (Ảnh: KIM ANH)

Cụ thể hóa mục tiêu chống khai thác IUU, xây dựng nghề cá bền vững, mới đây, tại xã Trần Đề, Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ phối hợp Ủy ban nhân dân xã Trần Đề tổ chức hội nghị tuyên truyền về các quy định chống khai thác IUU và triển khai chính sách hỗ trợ ngư dân địa phương.

Tại hội nghị, các đại biểu và ngư dân được phổ biến về trách nhiệm của chủ tàu, thuyền trưởng và ngư dân trong quá trình hoạt động khai thác thủy sản trên biển. Các cơ quan chức năng cũng công bố việc triển khai chính sách hỗ trợ cước phí thuê bao VMS cho 168 tàu cá; đồng thời thông tin những nội dung cơ bản của Nghị quyết số 10/2026/NQ-HĐND của HĐND thành phố Cần Thơ về chính sách hỗ trợ chuyển đổi nghề, giải bản đối với tàu cá không còn nhu cầu khai thác thủy sản đến năm 2030.

Chuyển đổi sinh kế bền vững

Bên cạnh việc được tuyên truyền, phổ biến các quy định của pháp luật trong chống khai thác IUU và các chính sách trợ giúp sinh kế, đông đảo ngư dân thành phố Cần Thơ cũng được lấy ý kiến đánh giá tác động của thủ tục hành chính trong quá trình triển khai chính sách; khảo sát nhu cầu chuyển đổi nghề, góp phần làm cơ sở để các cơ quan chức năng hướng dẫn, đưa ra các giải pháp hỗ trợ phù hợp nhất với điều kiện thực tế.

Các chủ tàu cá trao đổi với cơ quan chức năng để tìm hiểu các chính sách hỗ trợ. (Ảnh: SONG QUÂN)

Theo Nghị quyết số 10/2026/NQ-HĐND, các tàu cá đủ điều kiện giải bản theo quy định sẽ được hỗ trợ một lần bằng tiền, với mức hỗ trợ được xác định theo chiều dài tàu. Cụ thể, tàu có chiều dài từ 6m đến dưới 12m được hỗ trợ 50 triệu đồng/tàu; từ 12m đến dưới 15m được hỗ trợ 100 triệu đồng/tàu; từ 15m đến dưới 20m được hỗ trợ 200 triệu đồng/tàu và từ 20m trở lên được hỗ trợ 300 triệu đồng/tàu. Ngoài ra, chính sách còn hỗ trợ đào tạo nghề cho thành viên gia đình có tàu cá thực hiện giải bản, giúp ngư dân có thêm điều kiện chuyển đổi sinh kế, ổn định cuộc sống.

Đến đầu tháng 10/2026, toàn thành phố Cần Thơ có 783 tàu cá từ 6m trở lên (gồm 330 tàu từ 6m đến dưới 12m; 114 tàu từ 12m đến dưới 15m; 322 tàu từ 15m đến dưới 24m và 17 tàu từ 24m trở lên) đã đăng ký, cập nhật 100% dữ liệu trên hệ thống VNFishbase. Toàn bộ số tàu này được cấp phép khai thác, đánh dấu, kẻ số đăng ký theo quy định; trong đó 339 tàu từ 15m trở lên đã lắp đặt VMS.

Hoạt động lên xuống hàng hóa thủy sản được giám sát chặt chẽ tại cảng cá Trần Đề. (Ảnh: PHƯƠNG ANH)

Việc kiểm soát truy xuất nguồn gốc cũng được siết chặt. Thành phố đã cấp 112 giấy biên nhận (354 tấn), 10 giấy xác nhận nguyên liệu (324 tấn) và 16 giấy chứng nhận nguồn gốc (84 tấn). Đặc biệt, đến nay Cần Thơ chưa ghi nhận trường hợp tàu cá vi phạm vùng biển nước ngoài.

Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường thành phố Cần Thơ Quách Thị Thanh Bình nhấn mạnh, chống khai thác IUU là nhiệm vụ chính trị quan trọng, thể hiện quyết tâm của thành phố trong việc bảo vệ uy tín thủy sản Việt Nam và sinh kế lâu dài của ngư dân; đồng thời, yêu cầu các lực lượng, đơn vị và địa phương tiếp tục quán triệt sâu sắc phương châm "Hành động quyết liệt-Kiểm soát chặt chẽ-Phối hợp đồng bộ-Thi đua sôi nổi", duy trì nghiêm kỷ cương.

Lễ phát động ra quân và thi đua cao điểm chống khai thác IUU tại Cần Thơ. (Ảnh VĂN LONG)

Thời gian tới, thành phố Cần Thơ tiếp tục rà soát, chuẩn hóa dữ liệu đội tàu; kiểm soát chặt chẽ tàu cá không đủ điều kiện hoạt động, duy trì kết nối thiết bị VMS, nâng cao tỷ lệ khai báo trên hệ thống eCDT, kiểm soát nhật ký khai thác và sản lượng thủy sản qua cảng; kiên quyết xử lý các hành vi vi phạm quy định về khai thác thủy sản.

Cùng với đó, thành phố đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn ngư dân tiếp cận các chính sách hỗ trợ, nhất là chính sách chuyển đổi nghề, giải bản tàu cá không còn nhu cầu khai thác. Qua đó, góp phần nâng cao hiệu quả quản lý đội tàu, phòng ngừa vi phạm khai thác IUU, từng bước cơ cấu lại hoạt động khai thác thủy sản theo hướng có trách nhiệm, hiệu quả và bền vững.

BÌNH YÊN (Báo Nhân dân)