Phe cực hữu châu Âu gặp rắc rối sau bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ

Sau thất bại lịch sử của đảng Cộng hòa trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ ở Mỹ, hàng loạt lãnh đạo cực hữu châu Âu nhanh chóng phủ nhận mối liên hệ với Tổng thống Donald Trump, đồng thời tách bạch những ưu tiên cốt lõi trong chương trình nghị sự của riêng mình.

Sinh viên Ý biểu tình trong nhiều tuần qua vì vật giá leo thang, khủng hoảng nhà ở, bất bình đẳng trong giáo dục.

Xu hướng này phản ánh tình thế tiến thoái lưỡng nan lâu nay của cánh hữu châu Âu trong quan hệ với Tổng thống Trump, họ có thể ủng hộ chương trình nghị sự bài ngoại của nhà lãnh đạo Mỹ nhưng cũng xem ông là một “gánh nặng”.

Kể từ khi Tổng thống Trump tái đắc cử vào năm 2024, các nhà lãnh đạo tiêu biểu theo chủ nghĩa dân túy châu Âu như Thủ tướng Ý Giorgia Meloni hay Marine Le Pen, lãnh đạo đảng cực hữu Tập hợp Quốc gia (RN) tại Pháp, đã cẩn trọng điều chỉnh lập trường trước động thái và áp lực từ Nhà Trắng, duy trì thế cân bằng trong mối quan hệ xuyên Đại Tây Dương đầy biến động.

Theo giới quan sát, các đảng phái và lãnh đạo cánh hữu châu Âu có xu hướng thể hiện sự đồng điệu với Tổng thống Trump về siết chặt biên giới, bảo vệ bản sắc văn hóa và đảo ngược xu thế toàn cầu hóa. Nhưng cử tri châu Âu, ngay cả những người cực hữu, lại không thích tính khí thất thường, sự khó đoán về địa chính trị, không đáng tin cậy về quốc phòng và chủ nghĩa bảo hộ thương mại mà ông Trump thực thi.

Gần đây, những lời đe dọa về lãnh thổ đối với Greenland và chủ nghĩa dân tộc kinh tế cũng như chiến sự ở Iran khiến mối quan hệ thân thiết với Tổng thống Mỹ bỗng trở thành gánh nặng với cánh hữu châu Âu.

Và thất bại thảm hại của đảng Cộng hòa được ví như “giọt nước tràn ly”.

Trước thực tế này, trên khắp các thủ đô châu Âu, hàng loạt chính trị gia cực hữu đang chủ động tách mình khỏi quan hệ với Nhà Trắng, dẫn đầu là Chủ tịch đảng RN Jordan Bardella. Được xem là ứng cử viên tiềm năng cho chức thủ tướng Pháp nếu bà Le Pen tranh cử tổng thống thành công vào năm tới, ông Bardella tuy không trực diện chỉ trích lãnh đạo nào nhưng đổ lỗi các cuộc tấn công của Mỹ vào Iran gây ra “hậu quả nặng nề” cho kinh tế thế giới.

Tại Đức, đồng lãnh đạo đảng Sự lựa chọn vì nước Đức (AfD) Alice Weidel chỉ trích Tổng thống Trump phá vỡ cam kết tranh cử “không theo đuổi chính sách đối ngoại can thiệp” và giờ đây đảng Cộng hòa đang phải gánh chịu hậu quả. Còn ở Tây Ban Nha, lãnh đạo đảng cực hữu Vox, Santiago Abascal thậm chí gạt bỏ mọi mối liên hệ với Washington và bác bỏ các câu hỏi về liên minh tư tưởng.

Vấn đề của châu Âu Trên thực tế, những bất bình âm ỉ thúc đẩy sự trỗi dậy của chủ nghĩa dân túy ở châu Âu - như chi phí sinh hoạt, khủng hoảng nhà ở, vấn đề nhập cư cùng sự phân hóa nông thôn và thành thị - đều bắt nguồn sâu xa từ vấn đề nội bộ. Và kết quả cuộc bầu cử giữa kỳ ở Mỹ chỉ tái khẳng định rằng phẫn nộ của cử tri về phí sinh hoạt sẽ không bỏ qua ai, bất kể đảng nào đang nắm quyền. Đối với các nhà lãnh đạo theo chủ nghĩa dân túy đang nắm quyền thì đó không phải tin tốt. Chẳng hạn như ở Ý, chính quyền Thủ tướng Meloni phải đối mặt với làn sóng biểu tình trên khắp các thành phố lớn về giá nhiên liệu, lạm phát và phí sinh hoạt tăng cao. Còn ở Pháp, đảng RN khẳng định sức mua và chi phí sinh hoạt là “ưu tiên tuyệt đối” trong chương trình nghị sự nếu thắng cử. Tại Tây Ban Nha, đảng Vox cũng đang sử dụng phí sinh hoạt và giá nhà tăng cao làm vũ khí chống lại Thủ tướng đương nhiệm Pedro Sánchez trong cuộc bầu cử ngày 29-11.

MAI QUYÊN (Theo Guardian)