Những ruộng hành tím gắn bó lâu đời với đồng bào Khmer ở phường Vĩnh Châu, TP Cần Thơ, đang từng bước đổi mới. Người dân chủ động nâng cao chất lượng, liên kết chuỗi giá trị, xây dựng thương hiệu và ổn định đầu ra, tạo nền tảng vững chắc cho phát triển kinh tế nông thôn.
Người dân trồng hành tím tại Vĩnh Châu không chỉ chú trọng nâng cao chất lượng mà còn hướng đến liên kết chuỗi giá trị, xây dựng thương hiệu.
Thay đổi cách làm trên đồng ruộng
Ở Vĩnh Châu - nơi đồng bào Khmer chiếm trên 50% dân số, hành tím không chỉ là cây trồng đặc trưng mà còn là nguồn thu nhập quan trọng của hàng nghìn hộ dân. Nhờ phù hợp với điều kiện thổ nhưỡng, thời gian sinh trưởng ngắn và khả năng bảo quản tương đối dài, hành tím đã trở thành nông sản chủ lực của địa phương.
Hành tím Vĩnh Châu được bảo hộ nhãn hiệu hàng hóa từ năm 2009, công nhận chỉ dẫn địa lý năm 2019 và đạt chứng nhận OCOP 3 sao. Đây là những lợi thế để địa phương phát triển sản phẩm theo hướng nâng cao chất lượng, gia tăng giá trị. Tuy nhiên, sản xuất hành tím vẫn đối mặt với nhiều khó khăn do thời tiết, chi phí đầu vào và biến động giá cả. Cùng với đó, sản xuất nhỏ lẻ, thiếu kho bảo quản và phụ thuộc thương lái khiến nông dân khó chủ động thời điểm bán hàng.
Thực tế này đặt ra yêu cầu đổi mới không chỉ trong kỹ thuật canh tác mà cả tổ chức sản xuất. Thay vì tự sản xuất và tìm đầu ra, người dân cần tăng cường liên kết, thống nhất quy trình, nâng cao chất lượng và chủ động tiếp cận doanh nghiệp. Các hợp tác xã đang từng bước đảm nhận vai trò kết nối, giúp nông dân chuyển từ sản xuất riêng lẻ sang liên kết theo nhu cầu thị trường.
Tại Hợp tác xã rau màu Hòa Thành, khu vực Nền Biếu, phường Vĩnh Châu, 14 thành viên đang canh tác 14ha, trong đó có 3ha hành tím sản xuất theo hướng hữu cơ. Lao động tham gia mô hình chủ yếu là đồng bào Khmer. Ông Thạch Tiền, Giám đốc Hợp tác xã, cho biết sản xuất theo hướng hữu cơ sinh học giúp giảm chi phí đầu vào. Việc tham gia liên kết cũng thuận lợi hơn cho tiêu thụ, góp phần ổn định giá bán. Sản phẩm bảo quản trong kho lạnh và được doanh nghiệp bao tiêu.
Năm 2026, nông dân Vĩnh Châu xuống giống gần 6.500ha hành tím, trong đó hơn 5.000ha hành thương phẩm, diện tích còn lại dành cho sản xuất hành giống. Diện tích sản xuất theo hướng hữu cơ đạt 1.148,4ha. Một số diện tích sử dụng giống Maserati F1 của Hà Lan, cho năng suất khoảng 18-20 tấn/ha.
Mở rộng thị trường, nâng giá trị nông sản
Cùng với việc thay đổi phương thức canh tác, các hợp tác xã tại Vĩnh Châu đang đẩy mạnh liên kết tiêu thụ, kết nối với doanh nghiệp, chợ đầu mối và hệ thống bán lẻ.
Hợp tác xã Hành tím Vĩnh Châu hiện có 30 thành viên chính thức và 200 thành viên liên kết sản xuất. Ngoài 16,5ha đất trực tiếp sản xuất, hợp tác xã còn liên kết trên 90ha với các loại cây trồng như lúa, hành giống, hành thương phẩm, hành mùa, ớt và măng tây. Năm 2025, hợp tác xã trồng 1,5ha hành giống, đạt năng suất 10 tấn/ha, sản lượng 15 tấn để tồn trữ. Đối với hành Hà Lan, đơn vị liên kết sản xuất tại nhiều địa phương ở TP Cần Thơ và các tỉnh lân cận. Năm 2026, hợp tác xã dự kiến trồng 5ha hành giống, 10ha hành sớm, 30-40ha hành mùa và 50ha hành Hà Lan.
Theo ông Thạch DIL, Giám đốc Hợp tác xã Hành tím Vĩnh Châu, đơn vị đang kết nối với các công ty xuất nhập khẩu tại TP Hồ Chí Minh, tiêu thụ bình quân 5-7 tấn hành tím mỗi tháng. Hợp tác xã cũng đẩy mạnh xúc tiến thương mại, kết nối với chợ đầu mối, doanh nghiệp và hệ thống siêu thị; hướng đến truy xuất nguồn gốc, áp dụng tiêu chuẩn VietGAP và nâng hạng sản phẩm OCOP.
Tuy nhiên, mở rộng thị trường cần đi đôi với năng lực bảo quản và tổ chức tiêu thụ. Với nông sản có tính mùa vụ như hành tím, nếu thiếu kho bảo quản và hợp đồng tiêu thụ ổn định, người dân dễ rơi vào thế bị động. Vì vậy, hợp tác xã kiến nghị được hỗ trợ xây dựng kho lạnh sức chứa 1.000-2.000 tấn, tiếp cận vốn ưu đãi, tái chứng nhận OCOP 3 sao và hoàn thiện thủ tục nâng hạng lên 4 sao.
Trong 9 tháng năm 2026, diện tích trồng và thu hoạch hành tím tại phường Vĩnh Châu đạt 3.500ha, bằng 100% kế hoạch; sản lượng đạt 59.462 tấn, bằng 101,09% kế hoạch. Theo bà Nguyễn Thị Hòa Bình, Chủ tịch UBND phường Vĩnh Châu, địa phương tiếp tục tăng cường quảng bá, xúc tiến thương mại sản phẩm OCOP, phối hợp với Sở Công Thương và các sở, ngành hỗ trợ phát triển sản xuất, tiêu thụ nông sản.
Hiện có 6 tổ chức, cá nhân được trao quyền sử dụng chỉ dẫn địa lý hành tím Vĩnh Châu. Sở Công Thương TP Cần Thơ cũng hỗ trợ hợp tác xã, doanh nghiệp tham gia hội chợ, sự kiện giao thương, kết nối cung cầu; đưa sản phẩm tiếp cận siêu thị, chuỗi bán lẻ, chợ đầu mối, cửa hàng OCOP, trạm dừng chân và sàn thương mại điện tử.
Thực tiễn tại Vĩnh Châu cho thấy chuyển đổi cơ cấu sản xuất, phát triển kinh tế hợp tác và tăng cường liên kết trong sản xuất, tiêu thụ đang mở ra hướng đi tích cực cho người dân, trong đó có đồng bào Khmer. Các mô hình hợp tác xã không chỉ giúp liên kết các hộ dân mà còn góp phần hạn chế rủi ro, nâng cao hiệu quả sản xuất và giá trị nông sản. Tuy nhiên, để hướng đi này phát huy hiệu quả lâu dài, cần tiếp tục hoàn thiện chuỗi liên kết, đầu tư hạ tầng bảo quản và xây dựng thị trường ổn định, qua đó nâng cao giá trị nông sản, tạo nền tảng phát triển bền vững cho nông thôn vùng đồng bào Khmer.
Bài, ảnh: KHÁNH NAM
Ý kiến bạn đọc