Chuyển đổi số phải hướng tới giảm giấy tờ, đơn giản hóa thủ tục, giúp người dân không phải đi lại nhiều lần, khai báo lại những thông tin cơ quan Nhà nước đã có.
Đồng bộ dữ liệu
Nền tảng tích hợp, chia sẻ dữ liệu quốc gia đã ghi nhận gần 5 tỷ giao dịch, song việc kết nối, đồng bộ dữ liệu giữa các cơ quan Nhà nước vẫn còn những hạn chế. Theo đại biểu Nguyễn Văn Huy (Đoàn Đại biểu Quốc hội Hưng Yên), hiện còn 34/104 cơ sở dữ liệu chưa được đồng bộ về Trung tâm Dữ liệu quốc gia. Trong 8 cơ sở dữ liệu trọng yếu đã kết nối, có tới 7 cơ sở dữ liệu vẫn đồng bộ ngoại tuyến. Điều này khiến người dân vẫn phải cung cấp lại những thông tin cơ quan Nhà nước đã có.
Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân trả lời chất vấn các đại biểu Quốc hội sáng 12/11/2026.
Đại biểu Nguyễn Văn Huy đề nghị Bộ trưởng Bộ Khoa học và Công nghệ Vũ Hải Quân làm rõ trách nhiệm trong việc bảo đảm các hệ thống liên thông, dữ liệu được chia sẻ và tái sử dụng, qua đó giảm phiền hà cho người dân.
Giải trình về vấn đề này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho biết, thời gian dài, dữ liệu hiện được lưu trữ tại nhiều cơ quan, đơn vị, nên việc tập hợp, đồng bộ và xây dựng cơ sở dữ liệu mới cần có thời gian. Bên cạnh đó, việc xác định chi phí số hóa cũng phức tạp, do mỗi loại tài liệu có yêu cầu xử lý khác nhau, trong khi nguồn nhân lực hạn chế.
Theo Bộ trưởng Vũ Hải Quân, tình trạng người dân phải đi lại nhiều lần để giải quyết thủ tục hành chính, cán bộ cấp xã phải sử dụng nhiều phần mềm xuất phát từ 5 nguyên nhân: Các hệ thống chưa kết nối, đồng bộ; quy trình và biểu mẫu chưa thống nhất; dữ liệu chưa đầy đủ; thiết bị, đường truyền và hỗ trợ kỹ thuật chưa đáp ứng yêu cầu; kỹ năng số của một bộ phận người dân và cán bộ cơ sở còn hạn chế.
Để khắc phục, Bộ Khoa học và Công nghệ (KH&CN) đã ban hành Khung kiến trúc tổng thể quốc gia số, khảo sát thực tế tại một số xã nhằm xác định những vướng mắc trong quá trình xử lý công việc hằng ngày của cán bộ cơ sở.
Bộ trưởng Bộ KH&CN cam kết sẽ tiếp tục khảo sát quy trình xử lý công việc, chế độ báo cáo tại cấp xã để xây dựng hướng dẫn, tài liệu đào tạo và cập nhật kiến thức, giúp cán bộ cơ sở nâng cao kỹ năng số, từng bước khắc phục tình trạng phần mềm thiếu đồng bộ.
Đáng chú ý, đại biểu Nguyễn Ngọc Việt đặt vấn đề, việc triển khai các giải pháp công nghệ cần đi cùng với rà soát, đơn giản hóa quy trình, biểu mẫu, tránh tình trạng chỉ bổ sung công nghệ vào những quy trình vốn đã chồng chéo, khiến khối lượng công việc của cán bộ tiếp tục tăng.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng làm rõ những thủ tục, biểu mẫu, quy trình cần bãi bỏ, trách nhiệm điều phối giữa các bộ, ngành và thời điểm có thể đo lường số giờ làm việc thực tế được cắt giảm cho cán bộ cấp xã.
Trả lời vấn đề này, Bộ trưởng Vũ Hải Quân cho rằng, mục tiêu cuối cùng của chuyển đổi số trong giải quyết thủ tục hành chính là phục vụ người dân. Vì vậy, mức độ hài lòng của người dân phải là một trong những thước đo quan trọng nhất.
Bộ Khoa học và Công nghệ đã xây dựng các nghị định, thông tư hướng dẫn Luật Chuyển đổi số, trong đó có tiêu chí đánh giá mức độ hài lòng của người dân khi sử dụng dịch vụ công. Bộ đang phối hợp với các địa phương triển khai các tiêu chí này, hướng tới đánh giá hiệu quả chuyển đổi số bằng kết quả thực tế người dân nhận được, thay vì chỉ dựa vào số lượng thủ tục được đưa lên môi trường trực tuyến.
Hướng tới khai báo một lần, sử dụng nhiều lần
Tham gia giải trình về kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ giải quyết thủ tục hành chính, Bộ trưởng Bộ Công an Lương Tam Quang cho biết, Việt Nam đã hoàn thành 9/12 cơ sở dữ liệu trọng yếu và 80/104 cơ sở dữ liệu chuyên ngành theo kế hoạch của Chính phủ.
Trung tâm Dữ liệu quốc gia số 1 do Bộ Công an quản lý đã vận hành từ tháng 8/2025. Cơ sở dữ liệu quốc gia về dân cư hiện kết nối với 17 bộ, ngành và 34 địa phương, phục vụ 2,77 tỷ lượt tra cứu, xác thực thông tin, ước tính tiết kiệm gần 8.500 tỷ đồng cho ngân sách.
Ứng dụng định danh điện tử VNeID có hơn 86,4 triệu tài khoản công dân, tích hợp 85 tiện ích. Từ ngày 29/5/2026, Bộ Công an tiếp nhận vận hành Cổng Dịch vụ công quốc gia, kết nối với 16 bộ, ngành và 34 địa phương, tiếp nhận gần 35 triệu hồ sơ.
Tuy nhiên, việc làm sạch, chuẩn hóa và kết nối dữ liệu vẫn cần tiếp tục hoàn thiện. Bộ Công an đã thành lập các tổ công tác hỗ trợ bộ, ngành, địa phương bảo đảm dữ liệu "đúng, đủ, sạch, sống" và an toàn trước khi kết nối về Trung tâm Dữ liệu quốc gia.
Theo Kế hoạch 02 của Ban Chỉ đạo Trung ương, việc làm sạch dữ liệu dự kiến hoàn thành ngày 30/11/2026, song tiến độ hiện dự kiến kéo dài đến quý II/2027 để tiếp tục hoàn thiện, bảo đảm an ninh, an toàn hệ thống.
Nhấn mạnh nguyên tắc "khai một lần, dùng nhiều lần", Bộ trưởng Lương Tam Quang nêu rõ, cơ quan Nhà nước không được yêu cầu người dân cung cấp lại thông tin đã có trong hệ thống. Dữ liệu phải được chia sẻ, tái sử dụng giữa các cơ quan, bảo đảm tính chính xác, bảo mật và khả năng kiểm tra, giám sát.
Tranh luận về chủ đề này, đại biểu Lê Hoàng Anh (Đoàn Gial Lai) cho hay, 26 bài toán công nghệ cấp cơ sở Bộ trưởng đề cập là những khó khăn lớn cần sớm giải quyết. Tình trạng các bộ, ngành, địa phương phát triển quá nhiều ứng dụng, khiến người dân và cán bộ, công chức phải cài đặt nhiều phần mềm, quản lý nhiều tài khoản và khai báo thông tin lặp lại.
Đại biểu đề nghị Bộ trưởng Vũ Hải Quân làm rõ cam kết về chỉ tiêu, thời hạn cắt giảm giấy tờ, hồ sơ; rà soát, tích hợp các ứng dụng trùng lặp về một đầu mối, sử dụng một tài khoản định danh duy nhất và dừng các dự án trùng lặp với hệ thống định danh quốc gia.
Về lộ trình, Bộ KH&CN đang thí điểm các giải pháp hỗ trợ chuyển đổi số tại cơ sở, dự kiến kết thúc giai đoạn này vào tháng 12/2026. Từ đầu năm 2027, Bộ sẽ tiếp tục thí điểm và từng bước nhân rộng việc hỗ trợ các xã. Đối với việc kết nối dữ liệu, đồng bộ nền tảng, Thủ tướng Chính phủ đã ban hành quyết định đặt mục tiêu cơ bản hoàn thành vào năm 2030, hướng tới việc người dân có thể thực hiện thủ tục hành chính trực tuyến toàn trình. Trên cơ sở đó, Bộ sẽ xây dựng kế hoạch triển khai chi tiết.
Những vấn đề được các đại biểu đặt ra cho thấy, yêu cầu của chuyển đổi số không dừng ở việc số hóa hồ sơ hay mở rộng dịch vụ công trực tuyến. Điều người dân cần là khi thực hiện một thủ tục, thông tin đã cung cấp cho cơ quan Nhà nước được khai thác, sử dụng lại; các cơ quan chủ động kết nối, chia sẻ dữ liệu, không đẩy trách nhiệm cung cấp thông tin về phía người dân. Đây cũng là cơ sở để giảm giấy tờ, hạn chế đi lại nhiều lần và đưa chuyển đổi số thực sự đi vào đời sống.
XM/Báo Tin tức và Dân tộc
Ý kiến bạn đọc