Sáng 12/11, tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn về nội dung tài chính, Phó Thủ tướng Nguyễn Văn Thắng đã trao đổi những vấn đề các đại biểu Quốc hội quan tâm, cho ý kiến về huy động nguồn lực đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), sử dụng vốn ODA và giải ngân vốn đầu tư công.
Phó Thủ tướng Chính phủ Nguyễn Văn Thắng tham gia trả lời chất vấn, giải trình về những vấn đề có liên quan. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN
Thông tin về huy động nguồn lực xã hội thông qua hình thức PPP, đặc biệt trong lĩnh vực hạ tầng, giao thông, Phó Thủ tướng cho biết đây là kinh nghiệm rất hiệu quả của các nước phát triển trên thế giới, thường được triển khai theo hai hình thức: giao cho doanh nghiệp trực tiếp tham gia đầu tư xây dựng ngay từ đầu và sau đó thu phí hoàn vốn và hưởng một khoản lợi nhuận nhất định. Hình thức thứ hai là Nhà nước sẽ thực hiện việc đầu tư xây dựng và sau đó sẽ chuyển giao cho doanh nghiệp thông qua hình thức O&M.
Việt Nam cũng đã thực hiện cả hai phương thức này. Chúng ta đã có Luật Đầu tư theo phương thức đối tác công tư từ năm 2020, trong đó có nhiều chính sách khuyến khích các doanh nghiệp tham gia đầu tư vào các dự án.
Hiện nay Việt Nam đang chủ yếu thực hiện theo hình thức giao cho doanh nghiệp đầu tư xây dựng, sau đó thu phí hoàn vốn. Trong quá trình đó, Nhà nước sẽ đảm bảo quyền lợi và có sự chia sẻ với các doanh nghiệp. Chẳng hạn, theo Luật PPP, Nhà nước có thể tham gia hỗ trợ cho nhà đầu tư khoảng 50% tổng mức đầu tư và trong các trường hợp đặc biệt có thể lên tới 70%, tùy thuộc đặc điểm và hiệu quả từng dự án.
Trước đây, khi doanh nghiệp phải tự bỏ toàn bộ vốn đầu tư, nhiều dự án PPP gặp khó khăn về hiệu quả tài chính. "Với việc Nhà nước tham gia chia sẻ, hầu hết các dự án mới mà chúng tôi đánh giá đều rất hiệu quả", Phó Thủ tướng cho biết.
Đối với hình thức O&M, Phó Thủ tướng cho biết, Bộ Tài chính và Bộ Xây dựng đang triển khai các công việc liên quan, dự kiến thí điểm đấu giá, đấu thầu quyền thu phí một số dự án, đặc biệt là các đoạn tuyến trên cao tốc Bắc - Nam.
Phó Thủ tướng đánh giá hình thức này có thể thu hút sự quan tâm của doanh nghiệp do hạn chế được những rủi ro liên quan đến giải phóng mặt bằng, thi công và biến động giá. Đồng thời, pháp luật về PPP cũng đã có quy định về cơ chế chia sẻ khi doanh thu thực tế thấp hơn dự kiến và khả năng Nhà nước mua lại dự án trong một số trường hợp đặc biệt.
Liên quan đến huy động nguồn vốn ODA, Phó Thủ tướng cho biết, hiện nay tất cả dư địa về nợ công, trần nợ công, vay nước ngoài hay nợ vay Chính phủ đều đang rất thấp so với mức trần Quốc hội cho phép nên có thể tiếp tục huy động nguồn vốn ODA cùng với các nguồn vốn khác phục vụ cho nhu cầu phát triển kinh tế.
“Tuy nhiên, phải tính toán rất kỹ vấn đề hiệu quả của vốn ODA. Chúng ta không còn là một quốc gia được nhận các khoản ODA giá thấp, cho nên phải tính toán đầy đủ chi phí, xem xét rà soát các điều kiện liên quan đến thi công, lựa chọn nhà thầu để đảm bảo các khoản vay hiệu quả và an toàn” – Phó Thủ tướng phân tích.
Phó Thủ tướng nhấn mạnh, nguồn vốn ODA chỉ bố trí tập trung cho một số dự án đem lại hiệu quả về kinh tế - xã hội và hiệu quả tài chính, chủ yếu là các dự án lớn, không phân bổ dàn trải.
Về giải ngân vốn đầu tư công, Phó Thủ tướng nhấn mạnh, Chính phủ đang chỉ đạo quyết liệt để hoàn thành giải ngân 100% vốn đầu tư công, qua đó đóng góp thêm 1,7% vào tăng trưởng kinh tế. Đây là một yếu tố quan trọng để phấn đấu hoàn thành mục tiêu tăng trưởng kinh tế trên 10% trong năm 2026.
Công tác quản lý tài chính - ngân sách được tăng cường
Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn chủ trì điều hành chất vấn nhóm vấn đề thứ hai thuộc lĩnh vực khoa học và công nghệ. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN
Kết thúc phần chất vấn và trả lời chất vấn đối với nhóm vấn đề thuộc lĩnh vực tài chính sáng 12/11, Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn đánh giá phiên chất vấn diễn ra sôi nổi, thẳng thắn. Các câu hỏi của đại biểu bám sát nhóm vấn đề chất vấn, nội dung cụ thể, rõ ràng, ngắn gọn. Bộ trưởng Bộ Tài chính đã chuẩn bị nghiêm túc, nắm chắc lĩnh vực phụ trách, trả lời cơ bản đầy đủ những vấn đề đại biểu Quốc hội quan tâm.
Chủ tịch Quốc hội nêu rõ, hoạt động của ngành tài chính thời gian qua đã đạt được nhiều kết quả tích cực. Công tác quản lý tài chính - ngân sách được tăng cường, thu ngân sách nhà nước, giải ngân vốn đầu tư công có chuyển biến. Cải cách thủ tục hành chính, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp đạt nhiều kết quả; việc triển khai các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế góp phần quan trọng hỗ trợ doanh nghiệp duy trì, phục hồi sản xuất, kinh doanh.
Tuy nhiên, lĩnh vực tài chính vẫn còn bộc lộ một số hạn chế: vốn đầu tư công năm 2026 chưa phân bổ chi tiết còn lớn; tiến độ giải ngân chưa đạt yêu cầu, đặc biệt các dự án ODA, chương trình mục tiêu quốc gia và các dự án trọng điểm. Vốn tạm ứng chưa thu hồi còn lớn. Việc triển khai các dự án PPP còn nhiều vướng mắc. Còn nhiều vấn đề trong lĩnh vực thuế như tạm ứng, thu hồi, hoàn thuế, quản lý thuế đối với thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số. Doanh nghiệp vẫn gặp khó khăn trong tiếp cận nguồn vốn và chưa tham gia sâu vào chuỗi giá trị.
Chủ tịch Quốc hội đề nghị Chính phủ, Bộ trưởng Bộ Tài chính, các bộ, ngành liên quan tiếp thu ý kiến của các vị đại biểu Quốc hội, có giải pháp hiệu quả, khắc phục những hạn chế, tập trung vào một số vấn đề trọng tâm.
Đó là, tiếp tục hoàn thiện pháp luật về đầu tư công, kịp thời tháo gỡ vướng mắc trong tổ chức thực hiện. Thực hiện chấm điểm, công khai kết quả giải ngân vốn đầu tư công, kiên quyết điều chuyển vốn từ các dự án chậm giải ngân, không đáp ứng tiến độ sang các dự án có khả năng giải ngân tốt hơn. Kiểm soát chặt chẽ việc tạm ứng, thu hồi tạm ứng; gắn giải ngân với khối lượng hoàn thành, chất lượng và hiệu quả đầu tư.
Bên cạnh đó, nâng cao chất lượng chuẩn bị và tổ chức thực hiện các dự án sử dụng vốn ODA, vốn vay ưu đãi; phối hợp với các nhà tài trợ tháo gỡ vướng mắc, hài hòa hóa thủ tục, đẩy nhanh tiến độ giải ngân. Phối hợp với các bộ, cơ quan trung ương và địa phương xây dựng kế hoạch vốn nước ngoài năm 2027 và kế hoạch trung hạn 2026 - 2030 phù hợp với tiến độ thực hiện, khả năng hấp thụ vốn và trả nợ.
Nghiên cứu sửa đổi, hoàn thiện pháp luật về đầu tư theo phương thức đối tác công tư (PPP), tháo gỡ vướng mắc trong chuẩn bị, triển khai dự án và huy động nguồn vốn dài hạn. Xử lý dứt điểm tồn đọng, vướng mắc trước ngày 31/12/2027 các dự án BT chuyển tiếp áp dụng theo Nghị quyết của Chính phủ. Nghiên cứu thành lập Quỹ Phát triển dự án PPP kết hợp vốn ngân sách và vốn của định chế tài chính quốc tế.
Chủ tịch Quốc hội yêu cầu tiếp tục hoàn thiện chính sách, phương pháp quản lý thuế đối với thương mại điện tử, kinh doanh trên nền tảng số, nhà cung cấp nước ngoài; tập trung kiểm tra các đối tượng, lĩnh vực có nguy cơ thất thu cao; hướng dẫn, hỗ trợ thực hiện phương thức quản lý thuế mới, giảm chi phí tuân thủ. Tăng cường kỷ luật, kỷ cương, kiểm soát nội bộ, phòng ngừa và xử lý nghiêm hành vi nhũng nhiễu, gây khó khăn người dân, doanh nghiệp.
Tiếp tục thực hiện các chính sách miễn, giảm, gia hạn thuế, phí, lệ phí và tiền thuê đất còn hiệu lực; nghiên cứu, đề xuất giải pháp hỗ trợ phù hợp của năm 2027 trên cơ sở khả năng cân đối ngân sách nhà nước.
Xuân Tùng – Diệp Trương/TTXVN
Ý kiến bạn đọc