Sáng 12/11, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ hai, Quốc hội khóa XVI, tại phiên chất vấn và trả lời chất vấn, Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn trả lời các đại biểu về những điểm nghẽn trong giải ngân vốn đầu tư công, vốn ODA và các chương trình mục tiêu quốc gia.
Trả lời câu hỏi của đại biểu Tráng A Dương (Lào Cai) về tình trạng nhiều địa phương, bộ, ngành chậm giải ngân trong khi nhu cầu vốn tại các vùng sâu, vùng xa còn lớn, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, quy trình giải ngân đầu tư công đã được cải tiến đáng kể và sẽ tiếp tục được đơn giản hóa khi Luật Ngân sách nhà nước hợp nhất được ban hành.
Theo Bộ trưởng, một dự án đầu tư công phải trải qua 5 khâu, gồm lựa chọn và đề xuất vốn; quyết định chủ trương đầu tư; quyết định đầu tư và phân bổ vốn; tổ chức triển khai thực hiện; thanh quyết toán và đưa công trình vào sử dụng.
Qua theo dõi công tác quản lý, Bộ trưởng đánh giá khâu yếu nhất hiện nay là tổ chức thực hiện, đặc biệt là chuẩn bị dự án. Đây là nguyên nhân khiến vốn đã được bố trí nhưng không thể triển khai và giải ngân theo tiến độ.
Đối với kế hoạch đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026-2030, Bộ trưởng cho biết, từ tháng 7/2025, Bộ Tài chính đã yêu cầu các bộ, ngành, địa phương cập nhật danh mục dự án dự kiến triển khai trong năm 2026, 2027 và các năm tiếp theo, căn cứ chương trình hành động thực hiện Nghị quyết Đại hội XIV của Đảng. Trên cơ sở đề xuất, Bộ Tài chính tổng hợp, báo cáo Chính phủ trình Quốc hội quyết định dự toán; sau đó, Chính phủ phân bổ vốn để các bộ, ngành, địa phương phân bổ chi tiết đến từng dự án theo tiêu chuẩn, điều kiện quy định.
Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn phát biểu. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN
Liên quan đến giải ngân vốn các chương trình mục tiêu quốc gia, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, năm 2026 là năm đầu tiên triển khai chương trình mục tiêu quốc gia hợp nhất. Ngân sách trung ương đã bố trí 35.000 tỷ đồng, trong đó khoảng 10.000 tỷ đồng vốn chi thường xuyên và 25.000 tỷ đồng vốn chi đầu tư. Tuy nhiên, đến ngày 31/10, tỷ lệ giải ngân mới đạt 7,9%. Bộ trưởng thẳng thắn nhìn nhận đây là mức rất thấp và dự báo kế hoạch giải ngân năm 2026 khó đạt yêu cầu.
Theo Bộ trưởng, nguyên nhân một phần do chương trình hợp nhất mới được Quốc hội thông qua tại Nghị quyết số 46/2026/QH16 của Quốc hội phê duyệt chủ trương đầu tư Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026-2035. Ngay sau đó, Chính phủ ban hành Nghị định số 387/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định nội dung, cơ chế, chính sách thực hiện Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển văn hóa - xã hội, nông thôn, dân tộc và miền núi giai đoạn 2026 - 2035 và tổ chức tập huấn để hướng dẫn triển khai.
Bộ trưởng cho biết, chương trình mục tiêu quốc gia được đánh giá theo cả giai đoạn 5 năm và cho phép chuyển nguồn vốn. Vì vậy, các cơ quan cần tập trung chuẩn bị kỹ lưỡng để đẩy nhanh tiến độ từ năm 2027, bảo đảm không giảm quyền lợi, không giảm mục tiêu của các chương trình đã đề ra.
Đại biểu Quốc hội tỉnh An Giang Trình Lam Sinh đặt câu hỏi chất vấn. Ảnh: Doãn Tấn/TTXVN
Đối với vốn ODA, trả lời đại biểu Trình Lam Sinh (Đoàn An Giang) về giải pháp khắc phục tình trạng giải ngân vốn nước ngoài đến cuối tháng 10/2026 chỉ đạt 35,42%, thấp hơn nhiều so với vốn trong nước, Bộ trưởng Ngô Văn Tuấn cho biết, giải ngân vốn ODA từ trước đến nay luôn khó khăn, kéo dài hơn so với vốn trong nước.
Trong giai đoạn 2026-2030, nhu cầu huy động vốn ODA dự kiến trên 1 triệu tỷ đồng. Tuy nhiên, việc giải ngân gặp khó khăn do phải đồng thời đáp ứng quy định pháp luật Việt Nam và yêu cầu của nhà tài trợ.
Bộ Tài chính đang đàm phán với các nhà tài trợ lớn như Ngân hàng Thế giới (WB), Ngân hàng Phát triển châu Á (ADB), Cơ quan Hợp tác quốc tế Nhật Bản (JICA) và Ngân hàng Tái thiết Đức (KfW) nhằm hài hòa thủ tục giữa hai bên. Đồng thời, Việt Nam đang sửa đổi Luật Đầu tư công và các quy định pháp luật liên quan để tiệm cận thông lệ quốc tế, tạo thuận lợi hơn cho quá trình triển khai dự án.
Một trong những điểm nghẽn đáng chú ý khác là công tác chuẩn bị dự án. Theo Bộ trưởng, nếu dự án được chuẩn bị kỹ, phê duyệt đầy đủ thì có thể triển khai ngay. Ngược lại, khi phải điều chỉnh dự án ODA, cơ quan thực hiện phải xin thư không phản đối của nhà tài trợ. Quá trình này phải qua nhiều cấp, có trường hợp mất cả năm.
Thống kê của Bộ Tài chính cho thấy, bình quân một dự án ODA mất ít nhất 4 năm từ giai đoạn chuẩn bị đến khi giải ngân. Bộ đang đặt mục tiêu rút ngắn thời gian này xuống còn 18-20 tháng.
Bên cạnh đó, giải phóng mặt bằng cũng là khâu cần tập trung tháo gỡ. Bộ trưởng nhấn mạnh đây là trách nhiệm của các cơ quan, địa phương trong thực hiện giải ngân đầu tư công nói chung, không chỉ riêng đối với các dự án sử dụng vốn ODA.
Thùy Dương – Thắng Trung/TTXVN
Ý kiến bạn đọc